o 
De Aquatilibus. 
'Qf.bti'!. 
Vefcitur non atifo' vt.pleriq; putant) fed (vt appronat Aelianus)infe&ls aquatilibus, deie&amen- 
tis,tn)llepeaibus.pecUcuhs,caridibus,pulieidibtisaquaticisaccerrefl:ribus:ego fcarabeum terreftcem 
n aliis in eius ventriculi fundo repeti. 
Apophyfesplures ex pyloro dependent,! quo ftatim fequiturinteftinum vnum gracile , rotundum, 
quod adredum tendit , in quo excrementa recipiuntur, & ad anum deferuntur. Lien ei tam magnus 
fcreelt,quim hepar:quodinnulloaiiopifcevnquamvideram:oblongus , rubra pinguedine mixtus. 
Folliculum veropifcium natationi accommodatum plenum perpetuo vidi in hocpiice, acperfpi- 
nam delatum. 
COROLLARIVM. 
^ Gillius ex Aeliano Thymum pifcem nominat, non rede.nam Aelianus de animalibus libroi 4 .cap. 
n.Thy mallum appellat , . Pifcem thy mallum (inquit ) hc nuncupatum Ticinus fluuius Ita- 
io 
pifculentum quendam i 
terra lectam manibus tenere.Tanta fane odoris fuauitate fragrat, vt qui eum iptum non videt,gratif- 
iimam Apibus herbam, vnde nomen duxit, in manu latere putet. De eodem diuus Ambrofius Hcxae- 
meronlib^.c.a. Neque te(inquit)inhonoratumnoftraprofecutioneThymallc(£V*/w/« 
fio Itoi t TtmaHf)A\m'\nzm cui a flore nomen inoleuit:leu Ticini vada te fluminis, feu amoeni Athcfis vn 
da nutrieritjflos es.Deniq; fermoteftarior, quod de eo qui gratam redolet fuauitatem, didum facete 
fit, Aut pifcem olet aut Horem:Ita idem pronunctatus eltpilcis odor effe.qui floris. Quid fpecietuagra 
tiusrquid luauitate iucundius?quid odore fragrantius? Quod inella fragrant,( Alium atthoc Fergtitj ‘/(e. 
doienifythywo fragrantia *»(//.?, )hoc tu corpore luo ipiras.Btanchijs thymum olet, Cardanus. Adipem 
pifcatores feruant,quem fuaue quiddam olere tcftantur, Gillius. Pilcatores,noduprximim,curnin 
ripis autnauiculis funt,fuaui quodam & lingulari odore haufto,thymallos pifcespnufquam videant, 
ad die cognofcunt.Vt thym.dlus herbam & qua denominatur, ficepeianus a Gallis didus violas redo- 
let-Sunt & vifcera qnorundam, quia pinguia, grata: velutflurionum, ba!xnamm,delphinorum.nam 
non folum fapore.fed & odore quafi viola: commendantur,Cardanus.Nunc qnniem.thy.mallus pifcis 
thymum redolere non videtur: vere tamen fuauius quam pifcts reliqui olet, Saluianus, Thymalum ' 
Gillius l.fimplicifcribic fed Graa codices Aeliani duplicant, fient & diuus Ambrofius. Videri quide 
5« 
(quanquamrecentiores aliqui rithymallum fcribunt:),i Cyr.ayUr Nicander dixit, pro -njvp» 
Vulgaria no- Wi*?: alia gemino, vt Tunallus & Titimalluspro thymallo corrupta funt nomina in Alber- 
mma. ti & Ifidori libris. Recentiores quidam fcriptores,prxfertim Itali , vulgare Italicum nomen tanquam 
Latinum protuleruht:tCmulum,temolum & temelum fermentes, vtPlatina, Sauonarola,Gainerius, 
&alij.Grapaldus nullam in veterum (criptis memoriam extare temuli miratur. Ab Italis vulgo dici- 
tur Tcmolo:fed per alias etiam vocales penultimaab eis effertur, locis nimirum diuerfis,Tteulo,Te- 
melo,Temolo.& prol.in vltimaaliquiprofctuntr. Ticini accolae vulgoTemerum fiue Temelum nun 
cupant , Gillius.Temaro quidam didu m conijciebat ab Italis, quod ftolidus litpifcis, ac temere faci- 
leq; capiatur.ego prorfus a thymo vel thymallo fumpta vulgaria omnia eius apud Italos nominaarbi- 
tror.Sabaudis Vmbra,vulgoQmbrevocatur:& Anglisetiam alicubi, nifallor,** Oml t .Vide infra in 
Anglici nominis mentione. Albertus Magnus etiam lsbr- 7 .de animaltb. 1 hymmallus (inquit)eft qui 
vocatur vmbra.addit pifcem ellc lalub: em pinguem, &: locis laxofis degere:qua: omnia thymallo no- 
ftroconueniunt.Fluuiatilis quidem vmbra: Aufonius tantum meminit, hoc verfu : Effugiens oculos 
Vmbrafl celeri leuis vmbranatatu.Rondeletius & Bellonius Vmbram flT thymallo diuerfam faciunt : neque 
vilius inuiccmfimilitudinis meminerunt. Mihi quidem fi nonvnus ell pifcis, ( alia enim fluuiatilem 
vmbram prxter thymallum nondum vidi. nec vnum effe aio , fed inlcitiam meam fateor) omnino fpe- 
cie naturaq; cognati videntur:quod vtriufq; hi floriam conferenti patebit. Referemus autemillorum 
de Vmbrafl.fcripta, quemadmodum 8c de marina in v. elemento. Saluianus in marinavmbracarmen. 
Aufonij citans, Effugiens oculos c.l.u.n. Vmbra (inquit)veU colore linenti dicitur:ve! quia ceteri 
fuo natatu oculos effugiens, vmbra pifcis potius,quam verus pifcis intuentibus appareat, qu? quidem 
eius cor.iedura erudita e It, fed ne marinam cum fluuiatili vmbra confundamus cauendum. 
Thymallum Germani vocant em Aeftb,ve\ Ap fc,eodem nomine quo cinerem : k colore, vt puto,qui 
in hoc pifce minus quam exteris plerifque fquamofis candidus aut argenteus eft, fed magis cinereus, 
&pundisafperfusnigris,vtciniscarbonum particulis autfauillis nigris. Nomina pro xtatemutat. 
N ofth primo anno nominant Krefsting vel Grefiiing: quodnomen etiam gobioni fiuuiacili attribuunt, / 
e quo thymallum fieri quidam falfo putant, difeernitur quidem facile, eum alias, tum quod thymallus 
Vtcunqueparuus pinnulam in dorfo poftcrioiemparuamoftendit; ficuttruttarum genera: qua cobio 
fl.fcmper caret. Anno fecundo, Knab,ein TferodeJprle. Tertio em Aefib. In Rheno circa Scaphulis 
anno tertio audio vocari em A^n/er.quarto demum 'in •s4ejcb,vt 1 Aefcber,c uro parere incipit. Noftri 
quidam pifcatores thymallum paruum etiam alio nomine appellant Qui Ger- 
manice didum Aefcben pifcem fluuiatilcm,Phagron interpretantur, q ui marinus tantum e It, longe ab - 
errant. Euin Anglia pifcis a trutarum forma non multum abludens, quem a coi ore cinereo vocamus 
a Cjraglyng.eundcm audio alicubi Owfw nominari. idem, nifi fallor, pifcis eft, quem vos vocatis tinAefcb 
Guil.Turnerus in epift.adme.ThymalliBohemicum nomen eftLipan,PoIonicum Lipienn. 
B Thymallum Ticinus fluuius Itali? procre»t,j£lianus.Eftapud nos frequens mAbdua (alias Ad- 
dualdjP 
