p8 6 
De Aquatilibus. 
diri. Geldri Lauvven vel Louvven Sc Seetd Sc Zetld appellant. In Frifia,ni fallor, frf>*dtkund, nefcio qua vo- 
cabuli ratione, pifcem aiunt efle in dulcibus aquis, lubricu, voCarique aliter etiam medicum omnium 
pifcium, & futorem nigrum. Hollandi quoque eea Schoemacher, hoc citfutorem,ob cutis craflitudinem: 
Sc Graumacker, (nos Grabmacher diceremus,) id eft veIpillonem,quod fubinde in terra effolla aut fepul- 
chrisinueniatur.Saxones quidam tincam interpretantur &/wc^:nefcio an tincam noftram in telli gen- 
tes, an alium quendam pifciculum qui in ora Germaniae Stitit Sc Stmck§fcio a faetore nominatur. Tihcae 
nomen eft 7~lrwI?f.Polonicum,Lin vel Lijn. BohcmicumLinic,&Sfwecz quali lutor. 
B Capiuntur tincae pailim in omnib. fer£ lacubus &ftagnis, In Rheno etiam, praefertim inferiore vbi 
tardius fluit. In quibus Italiae lacubus & quales inueniantur, dicemus infra m f. Tinca roftro breuiac 
retufoeft: orefererotundo, ad ventrem inclinante, ac prorfus edentulo. Invtroq; latere, vbi labrum , Q 
fuperius inferiori committitur, appendicem habet, cyprini inftar, cutaceam, rotundam, breuem,tno! - 
lem ac lubricam adeo, vtnuiiquam explicetur , confpicuauefiat, ni digitis comprehenla extendatur. 
Oculi magni funt &: aurei. Squamis minutis ac valde connexis tegitur. Non ide m tincis omnibus co- 
lor eft. aliqua: enim fubalbidx: plurimxexalboflauefccnces, nonnulla: virides, paluftrtum verb tub- 
iiigne etiam aliquae funt. Vifcido adeo muco exterius praedita: finit, vt recens captx , vix manibus de- 
tineri queant. Mue pinguefeunt. Quinque aut fex librarum crebro Sc vbiquefer£reperiuntur:a- 
licubi verbad vigintietiam libras aliquando excrefcunt, Saluimus Qur in A ,bi maximx capiuntur 
tinca:, duascirciterlibras(ideft vncias fexagintaquatuor) pendent. P lciscft breuis, crallus, longi- 
tudine ad latitudinem triplici: capite craHo & recurto: ocu'.s m gnis,tiigris,multum prominentibus, 
vtinpairercfl. quem HaUfifih' 'appellamus. Dentes habet parUosad lmtiumguix, induabus vtrinque 
mandibulis,vt capito dcalij quidam piices. Colorei vnd- qtiiq, ad aureum vergens. Plenus eft minutis 
& tenuibus lquamulis, qua: de eo abradi, vt in carteris pifcibus non poliunt, his fuperinducitur pel- 
licula vifeofa, qua: pifcem omnino lubricum reddit, Sc, li radatur, glutinum quoddam tenax & coagu- 
latum pra-fe fert, eadem in caufa eft, vt hic pileis, fi anterius alpicias, coloris appareat e fufeo, nigro & 
viridi permixti, ac flauofuperindutb. Pinna: ad branchias eoiorem epunic o fuicum prx fe ferunt: 
fuperior vero ciun cauda, fufea magis quam punicea eft, lo. Kentmanus. Ego etiam ohm tincam con- 
templatus, iridem in oculis rubentem obferuaui, maxillas in faucibus dentatas, tergus cralfum, in ca- 
pite lapillos, caput &dorlum nigricabant: pinnx fubmgt»,cauda nigrior erat. Sub pinnis mxta bran- 
chias eminebat caruncula rubicunda, crauiufcula. Adpinnam vero finiftram medij ventris cuneus 
quidam carnofus, fubdurus, geniralis fere fpecie prominebat. Tinca luteapottus quam viridis eft : at jo 
viridem (dicere) maluit Aufonius Scaliger. 
C Tenchapifcis eltfluuialisvel ftagnenlis, qui in limoficutanguillanutritur, Obfcurus. Inftagnis & 
paludib. viditat, locis fere canofis, vt inter arundines Sc vluas. In quibus Italis lacu bus habeatur, le- 
ges inficio f. E riuis in Albim venit, per totum annum: illic autem libentiflimc in Albi degit, vbi ma- 
xime bmofum eft vadum, & flumen tardius, Kentmanus. Tincxnufquam in mari reperiuntur. in la- 
cubus autem fere omnibus nafcuntur. capiuntur & inTyberi, nonnullifque alijs fluminibus : in qui- 
bus cum perraro tamen capi foleant, ex aliquo potius lacu ad flumina adnatalle,quam in eis genitas eC- 
fe crediderim. In lacubus ac ftagnis vt frequentes, ita & omni anni tempore capiuntur, Saluianus. In 
Rheno etiam capi audio, cum alibi, tum circa Coloniam. Putrefccntis limi fordibus vefcuntur tincae, 
Iouius: potius quam carne, Saluianus. In Itmoficutanguillenutriuntur. Obfcurus. 
Pifces omnes ftrepitum extra aquam xdunt, feu con- tifli, fen coticucientes celeriter branchias, vt 
tincar, qux ftridorem quendam acutum emittunt, Cardanus in Varijs. Et rurfus: Pifces paucifunt qui 
non ilrideant: quod & tinex faciunt, cum e viuarijs educuntur, nec mirum, nam concutiuntur, Sc ac- 
remproaquatrahunc.Tincx&Uirij & abfque femine Sc ex femine generantur, naminpifcinisnon 
fatiinueniuntur, Cardan. Et mox. Lucios e tincarum femine generari creditum eft amicitiamque in- 
ter illos intercedere. Irem alibi: Cyprinos, tincas, anguillas, c putredine feu abfque femine generari 
certum eft. Alibi quoque feribie tincam vifceribus etiam dilfrdlis, diufuperuixifle. 1 
D Lucius vbiq; ftagnisac lacubus cum tincis frequentiflime reptiitar,Iouius. Amicitiamluciocum 
tinca efle ferunt: huius enim mucoadfricare & illinere vulnera fua lucium, Rondeletius. Vide etiam 
fuprac. Lucium quidem pifces omnes prxter tincam vorare aiunt. Frihj tincam, medicum omnium 
pifcium appellant. 
E Cum fpadernis capiuntur prxeipue tinex, ( tnttrpra Germanictu tjuidam !t?it tinca. Lampetra * , aliqui re- 
centicres,tineM fontanas vocant.) Sunt autem tres acus exxre retortxaclimul ligatx,quxquibufdambre- 
uibus funiculis annetftuntur: acipfi omnes non multum diftantes cuidam funiculo longo, his apponi- 
tur caudarum cancrorum, vel lumbricorum crafllorum efca,& in aqua fero * cxtenfo iaftantur,& ma- 
ne captx tinex (tinex) tolluntur, Ci cfcentienlis io. 59 
F Tinca pifcisqiianquamfemper vilis, infipidus&rinfalubtis habeatur: nimis tamen malus putatur 
Iunio menfe : a noftris circa Marcium. Fallitur, meo quidem iudicio, qui tinex poft trobfcam primas at- 
tribui t hoc difticho : T inca vocor, quare? maculofum rcfpice tergus. Co&aq; poft cro£b.m,gloria pri- 
maferor. Tinca (inquit Iouius) quanuisplebeitislitpifeis, aliquando tamen in lautorum menfas ve- 60 
nit, Sc ex his Romxprxfertim Marficana e Fucino lacu, qui nuncCelanus dicitur. Fucinianx labrum 
inferius tritum habent, quod eius generis indicium eft: quippe qux plurimum faxofo eius in lacus va- 
do volutentur. Fert &laudatiflimas paruus ille lacus quartodecimo ab vrbe lapide apud Bacanamfy|" 
uam, (quam Antonino Pio notam Itinerario efle videmus,) quib. non modo plebeij, fed fplendidi eti» 
optimates fxpius vefcantur. Nobilis ille interaulx proceres longe omnium xtatisnoftrxpopinal’ 5 
lautitixftudiofifflmns,f qui ducenta milia aureorum nummum , in ventrem fe Condidi fle aliquando 
gloriatus eft,)tincas Bacanianas autumno captas, allio laridoque contritis, additis que odotatis oleri- 
bus Sc multo aromate, in teganis ad vaporem tepidioris furni focliciflime percoquebat. Fert & tincas, 
quanqua minores, fapore tamen minimi contemnendo fan£tx Praxedis lactis, in Latij Sabinorum*!» 
Anibus, qui Regillus antiquitus fuit: fed ex cura raijs Sc f<juatinis,cxterifque viliffimis pifcibus apu« 
