14 
PETRI AND. MATTH. CENSVRA 
Cinnamo- 
mum eft uir- 
gultum pu- 
mila: arbo- 
«i*. 
Cinnamomi 
uirgulta te- 
nuia Helle- 
bori radicum 
modo. 
Lufitani opi- 
nio uana . 
einnamomu 
Galcru tem- 
pore etia ra- 
rum. 
increbuerit apud omnes Lufitanos, peragratis Africa; & Indi* regionibus . Aromatum multa g<* c ' 
ra effe aduefla . Miror cur non fe in his quoque partibus fuiffe fingat, ut maiorem huius commenti fa- 
ciat fidem . Sed cura nec ipfe id afferat , nec Lufitani , qui nauigijs iftas terras petierunt vllam huius 
rei afferant hiftoriam ,nos Lufitano in iftis commentitijs inuentis aftipulemur? Prsfertim cum non 
defint probatifsimorum feriptorum tefiimonia, qui repellentes has nugas apcrtifsime fateantur Cm- 
namomum uirgultum effc pumila: arboris non corticem tantum. Id enim in primis teflatur Diofco 
rides, ficinquicns. In Cinnamomi Mofylitici uocati genere prsftat recens nigrum, ex uinofoin ci- ,» 
nerem uergens , laute , tenuibus ramulis, ac frequentibus nodis cinttum. perquam iucunde qlcns. * 
Quibus palam fit Cinnamominum uirgultum effe tenue nodis pluribus conflans . Huic fu bferibit Ca- 
lenus libro primo de Antidotis his uerbis. Quasuis autem Cinnamomi fpecies ab una radicc,ccu rru- ,» 
tex quidam paruus confurgit , emittitq; hscfcx, illa feptem uirgulta, uel paulo plura, paucioraue , „ 
non aquali tamen omnia longitudine funt; Verum quod maximum eft, pedis Romani dimidium „ 
non excedit, hac ille. Adeft adhac liber de fimplicibus medicamentis ad Paternianum Galeno aferi- » 
ptus, qui etiam de Cinnamomo fic habet. Cinnamomum funt rami fere , ac uirgulta , qua abunara- » 
dice plura excrefcunt , redla & minuta , breuiasq; colore fubrufo , & cortice extenfo non rugofo , ft ul » 
cortex non ita facile ungue a ligno abraditur: nodulos plures, &interualla habent, & in medio 1*' » 
ues habentur. Siucro frangantur, quafi pulucrem emittunt, odore omnia uincentem. Fere enim „ 
hac maxima probatio Cinnamomi eft, quod fit omnium rerum Jodoratifsimum . Quibus grauifsi- ,» 
mus accedens audior Ariftotclcs Cinnamomum furculum effe teftatur libro i x . cap. xui.dehifto' >> 
ria Animalium, ficinquiens. In Arabia, &Auis Cinnamomus appellata , quam furculos Cinnamomi »> 
portare, & nidum ex his conficere aiunt. Nidificat excellis arboribus, & ramis, fed incola fagitu s >> 
plumbatis nidum petunt, atque ita difcuffoin terram, Cinnamomum legunt . Adhac Cinnarno- »> 
mum furculaccum effe uirgultum fatetur Galenus loco fuperius citato, ubi ait plura apud Imperato- » 
res extare Cinnamomi genera, quorum nullum ueluti truncus in ramos plures diuifuin multum at- ,» 
tollebatur, fed Hellebori figuram prefe ferebat, uel potius Damafonij. Quibus palam eft Cinnarno- ,» 
mi uirgulta adeo tenufa haberi , ut Hellebori , uel Damafonij radices non excedant . Adde quod quum 
ipfe dicat Galenus ramufculosaccepiffcCtnnamomi, non cortices ex eo quod a Traiano, & Hadria- 
no imperatoribus repolitum fuerat, uel eos quidem ramufculos apudfe feruafle , facile conflabit om- 
nibus Cinnamomi uirgultum ede tenue ;& non folumin ipfo cortice, fed in ligno odoratam repe- 
riri facultatem . Quandoquidem fi Cinnamomum cortice tantum prsttitifTct , cur prrrrulerit Dio- 
fcorides ramulos, quemadmodum & Galenus, fane non uideo . Quamobrem Lufitano fabulam hanc 
ego tantum acceptam referam , prafertim cum preter asfignata tefiimonia nemo fit, Lufitano exce- 
pto, quiVenetijs, quo uulgare Cinnamomum ex India affertur, perinde ac Antuerpiam, unquam 
uiderit, repereritq; Cinnamomi uirgultum, quod genuinum reprxfcntauerit. Nimis quoqueua' 
na eft opinio, qua credit Galeni tempore non eam fuifle Cinnamomi penuriam , qualem recentiores 
quidam exiftimant. Id quod Galeni ipfiusteftimoniofalfum effe conuincitur . Ipfe cnimlibro pri- 
mo de Antidotis, ubi Cafiam expendit, fic inquit. H*c aduerfus Quinti diflum obiefta fint , co ,t 
quod mihi reijciendum omnino non uidetur eorum prxeeptum , qui pro Cinnamomo duplum C a ' ,» 
fi* imponendum cenfent; quanquam egofemper Cinnamomum impofuerim. Nam quibus eg° ,» 
Rom* antidotos compofui, ciimucl Imperatorum amici, ueldiuites efient, facile fuit illis Cinn a ' >» 
momum aRegibus petere , ijs ucro Cinnamomum emere. Haecitaque Galeni funt uerba; quibu s „ 
facile quis certior fieri poterit, an Galeni tempore tanta fuerit Cinnamomi copia, quantam Lufita- 
nus deferibit , ut fuam tueatur fabulam . Non enim fuiffet opus medicis alijs pluribus , qui Rom* Ga- 
leni state florebant, fuisin theriacis modo Cafie duplum, modo Carpefium (ut Quintus) Cin» a ' 
momi loco fubftituerc, fi genuini confequendi Cinnamomi illis tam ampla fuiffet facultas . 
LACCA ARABVM. 
Cefuraviii. 
de Lacca Ara 
bum. 
Lufitani cen- 
turia: fabulo 
fx. 
Lufitani Lac 
eas biftoriafa 
bulofa , 
Consvltvm longe melius (mea quidem fententia) fuiffet Lufitano, fi poeticx potius quan 1 
medie* facultati fe totum addixiffet ; nam qui eo in effingendis fabulis aptior, promptiorq; fe p rfC " 
ftiterit; uideo profeflo neminem . Id enim omnibus palam fiet diu in re medica uerfatis, quidilig eI l' 
teriftius intuebuntur Centurias, in quibus innumera fefe offerunt figmenta, adeo rem feriam pr* * e 
ferentia, ut ea quis difficillime fabulas effe nofcat,mfi medicf facultatis fuerit rc£te peritus. ^ e ' 
riimcumadhoc illum natura pepererit, mirandum fane non eft, fi a fabulandi facultate difcedere n e ' 
queat , fed potius illi ucnia danda : quippe qui id propria agat natura , qua in prefentia dudtus de M at |' 
ritanorum Lacca feripturus euaderc non potuit, quin fabulofis aliquid admifeeret his uerbis. Qi! 1 ' 
huc ufque cancamum Laccam effe putarum, miro errore deprehenduntur, cum Cancamum Cum 
mi odoriferum fit , Lacca uero fiue manfa , fiuefuffimentis explorata inodora percipitur. Quam 
die Lufitani ex India atferunt rubram, translucidam , tindluris precipue deferuientem , & ex ea D ' 
ficinecompofitionem quandampreparant,Dialaccam appellatam, que (ut certo fcimus) non g 11 * 11 
mi , aut arboris, piant* ue alicuius gutta eft, fed potius formicarum alatarum ftercus, fauagoq} uC u 
