Xl 
5 ? 
3W 
31 
33 
ADVERSVS AMATHVM LVSITANVM. ip 
calumnias , & non Tua infidelitate in alienas poffefsiones irrumperet , Jgratias ei profe&o agerem , quod 
fuo ftudio , & fynceritate hifce nos fubleuaffet laboribus . Iam uero optima quaiq; fcrdifsime lacefsit , 
conuellit , diripit , & in quibus aliquam ucniam mereri poterat eius calumnia , ba;e maiori offufcat fal- 
fitate Dixi paulo ante in Trago, qudmfua reprehenfione turpiter aberrauerit, nunc quoque t-ufiuni ob- 
in Amarantho nihilo cautius , & peritius fe gerit , Scio in Italica editione Actium de Amaranthi uiri- 
bus differentem me citaffe in uulgari Amarantho , quum Actio ml fit aliud Amaranthum , quam Dio- 
ficoridi Helichryfum . Nec tamen a Lufitano admonitus facile , & non inuitus , quatdam reuocare , & 
omnia prorfus trutinare decreueram in Latinis poftea commentarijs : quod & iampridem cft fafium. 
At ne Lufitanus uanc contra nos exultet, ac nulli incogitantia; indulgcndum uociferetur, uidcat lpfe 
Quam falso fibi perfuadeat liulgaris ufus Amaranthum effe Chryfocomen . Nam fit ( ut audio J Gre- Tarp» ac ri- 
ci fermonis peritum fe ipfum facit, maximo ilh umo adfcnbendum fuerit, quod Grscorum uerbo- 
xum uires tam negligenter expenderit , enim Griseis , aurum Latinis defign.it , uero coma. 
Adeo ut id fit Graecis ^wroM^n ,quod Launis aurea coma, quo mamfdte deprehenditur Lufitannn- 
fcitia Quandoquidem cum uulgari Amarantho /picatus flos infit , non aureus , fcd in purpura ar- 
dens, quopafto fieri po&tut redicis Graecis rede dicatur, i j diiudicent, qui Gr?c. fer- 
monis peritiores habentur interpretes , qmq; h?c diligentius cxplorauerunt . Quod autem Chryfo- 
c flore fit aureo , ut tpfa fert nomenclatio , tcftis ett Plinius libro x x i . cap. vm. ubi fic inquit. 
Chrvfocomc, fiuc Chryfitis uon habet Latinam appellationem , palmi altitudine efl , comantibus 
” r 7" ■ " " Ouamobrem nonfoliim conflabit , quam lubrice lapfus fit Lufitanus , fcd 
* quSfalfo,acimque accipient RuelImm,&Fuchfium. Qiuppecum Chryfocomc, & Amaran- * 
dium loned inter fe differant, ut-clarifsimt dii uirirede norunt, non ab re illis diftum eft Amaran- toBie ,|fi nU 
ithoourpureo uim effe adftringentem , fiquidem manfa coma, folia, ac etiam radix adftringcntem fa- uindicawur . 
^ - " ' „ orefeterunt , His accf. dvnt, que in minori Sedo Lufitanus enu- caluniaxviii 
memfiacTordient/ Atminus Sedum (ut ego opinor ) faba crate, fiuc faba i nuerfa herba didkeft, d ; minoa e 
” natura frigida, non autem Vermicularis, ut Matthiolus, &alij putant, quia Vermicularis herba fa- 
* • n- mtnra uero calida , qu? duo minime Sedo minori conueniunt , cum , ut dixi , Sedum 
L^natuVafragidum.ut Maius dt . Cartemm & planta ipfa deferiptiom in toto refpondet , utiure 
1 j J Tir Fabainuerfa, fiuc crafla didea minus hoc Scmperuiuum fit. H?c illius funt de- 
lirameamisixiVaiicucrcor, ircharc tam cualla jtamtj; frigida herba cerebrum citocimi perfrigerant, 
•nuerterit , dnfatuaaeritq; , ac Amathum noftrum penitus amentem fecerit . Inquit Diofcorides , Sem- r 
peruiuum*aunusin petris parietinis, & macerijs , ncc non ferobibus opacis nafeitur, cauliculi ab u- 
ria radice multis, tenuibus, crebro foliatis, exilibus folijs, rotundis, pinguibus, mucronatis, caule 
m2 dio emicante , paimum alto , umbellam , herbidosq; flores , & tenues gerente . Diofcoridi fubfcri- 
bit Plinius libro xxv. cap. xm.his uerbis. Minus Scmperuiuum in muris, parietinisq; nafeitur , 
& temiHsfruticofum a radice, & furfumq; ad cacumen, foliis anguftis, mucronatis, fuccofis, palmo . 
alto caule , radix inutilis , quibus maxime omni ex parte refragantur omnes fabaris illius nota:. Qiian- ™ 
doquidem Faba; inuerf? uocat? cauliculi non mfunt tenues, fcd crafsi, ac pingues , bi ubi tales, & m4t h„ m hai- 
«nidoque maiores, nec folia quidem exilia, rotundac ]; ,fed magna, lata ac pradonga, flores mun- luc.natum ef 
J h er bidi , fcd plerunque melini , ucl in purpuram candicantes . Radice quoque non efl: inu- fe ofteditut . 
;r ncc fiiperuacua , fed bulbofa pluribus adnatis tuberculis Afphodeli fere modo . Colore cinereo, 
t! 1 ’ j ^ ? & f ucco plena admulta expetita . Qu« in uniuerfunj nota: , fi cum minoris Sedi hifto- 
coltlC ‘ ’ ur< t 1 ar ifsime demonftrabunt tantum ab illo differre Fabariam, quantum a lufcinia 
na compa cn j m alj yf»* oh caufam Scmperuiuum ram inaius, quam minus id fibi nominis afeiuit, 
rn niibd perpetuo anno toto uirefcat, acuiuat. Id quod teftatur Theophraftus libro vn. cap. 
quamqu hiftoria Plantarum, quin & Plinius loco nuper citato. Idcmprsterea affirmat planta: ip- 
xiiii. e o A’ei&ov enimGr?cis fempiternumdefignat . Sed hoc natur? donum Faba- 
. "bfimHarekum uidetur , quum autumno pereat tota, & in uniuerfum arefeat, ncc inde celerius 
repullulet, quam Vcremcdio. Quodautem Vermicularis didta, que Sempcruhium minus nulla re- 
! nota reprefentat , fapore fit acris , deteftantur umuerfi materi;? medie? ftudiofi , cum nul- 
1 St faoore, qua» acido. Sed cum fortaffc Lufitanus fynccro carcat guftu , perinde aciudicio, 
ndum fane non eft , fi inter acidum , & acrem nullam fecerit differentiam . D e c i r s i o h?c 
f 1 ! 3 C i r fion noftr? uulgat? Buglofl? refpondet , ut omnino fatendum fit eandem effe her- Calunia . 
” W 2 cuius fententi? Ruellius quoque patrocinatur, & merito quia uidemus Bugloffam aliquando deC,i:fio 
s ’ ’ habere caulem fpinofum , ex cuius floribus nefcio qiud, ut ammadnertenti notum eua- 
” T • nefeit nam in c?tcris ita inter fe refpondent , ut fpedann nulla dubitandi maneat occafio . 
” Proinde Metthioiunr in luere minn, benl dixifli crediderim, cumCiriium alteram herbam i B«- c ,,„ m 
loffo effe contendat . Sic Lufitanus ille . C ? temm cum uulgari Bugloffo caulis fit rotundus,non tn- luitur _ 
*’ 8 ° j us ut fortaffe per fomnium uidit Lufitanus, nec foliola ab imo cernantur, q U ? ullam rof? fpe- 
S pre fc ferant , fed fpithama longiora , quin & quod caulis cacumen orbiculatum non fit , nec ibi 
«nitula purpurea, qu? in pappos euanefeant, uideantur, uulgans ufus Buglofliim Cirfium effe non 
nrifft cui caulem reddidit Diofcoridesperpetuo triquetrum non aliquando tantum , & angulos ip- 
1 - B 4 fos 
3 » 
3 » 
XIX. 
