Stolidum Lu 
{icani erratu. 
Calumnia 
vili, de IaL 
menounguc- 
to . 
Depulfo. 
Calunia ix. 
de Pino. 
Lutitant fig- 
menta expio 
duntur. 
IX PETRI AND. MATTH. APOLOGIA * 
rit, Sampfuchum a Siculis, & Cyzicenis, apud quos Iaudatifsimum prouenit. Amaracum uocari. 
Hoc idem facile uidetur probare etiam Galenus . Ipfe enim libro primo de antidotis , Amaraci pluri- 
mumin Cyzico nafci fcribit , & Amaracinum unguentum in Cyzico parari ait libro fecundo cap. pri- „ 
sno de compolitione medicamentorum fecundum locos. Id quod omnibus palamTacit, nilaliudGa- „ 
leno defignare Amaracum, quam Sampfuchum. Etenim cum Cyziceni Sampkchum Amaracum 
appellent, quis namfucrit ille tam amens, excors, obtufiq; ingenii homo, qui non nouerit Amaraci 
num unguentum in Cyzico paratum e 5ampfucho fieri? His fubfcribit etiam Plinius libro xx. ca- 
pi. xi. Sicinquiens. Amaracum Diocles medicus, & Sicula gens appellauere, quod Aegyptus, 8C 
Syria Sampfuchum .& cap. xxn. eiufdcm libri , Sampfuchum ( inquit ) fiue Amaracum in Cypro f 
Iaudatifsimum , & odoratifsimum . Fit ex eo oleum, quod Sampfuchinum uocanc , fiue Amaracinum 
ad excalfaciendos , emolliendosq; neruos , & uuluas . Quibus palam eft , quam imprudenter haec a fTe }f 
ratLufitanus. Nec obftatquodin quibufdam Diofcoridis codicibus legatur Parthenium etiam ali- 
quibus Amaracum uocari . Siquidem hoc non tuetur huius uniuertalcm negationem . Adde quod illa 
uerbaDiofcoridifpuriaaquamplurimisrei plantariceftudiofisnonabreiudicantur. Nimirum ex- 
tant Graeci codices antiquifsimi manuferipti , in quibus non legitur in Partheni; capite particula illa 
0 Si ttjj.dea.Mv , quemadmodum nec apud Serapionem , qui Parthenium ex Diofcoride tranferibit . Hi* 
accedit aliud ftolidum Lufitani erratum , quod facile quis intueri poterit, quum afferatis Amaraci- 
num unguentum odore iucondifsimo redolens paraffe antiquos non e Sampfucho, quod Cyzicenis» 
qui illud olim pneftantifsimum parabant , Amaracum dicitur, fcd ex Parthenio, quod etiam falso 
eameffe plantam exiftimat , quam ob odoris uirus Seplafia* merito Cotulam fcetidam uocant. Sed 
quantum in Amaracino unguento, quod odoris fragrantia plurimum preftaffe fcribit antiquitas, ha:C 
foetens planta conueniat, i; certo indicare poterunt, quibus longe magis, quam illi res medica cordi 
fuerit . Et quidem fatetur Galenus libro primo de Antidotis , ac alijs etiam locis in Cyzico , quemad- 
modum in uniuerfa minori Afia, Mari & Amaraci oriri plurimum, parum ueroin aliis regionibus» 
pnefertimq; in Italia . Id quod Lufitanum hic maxime hallucinatum palam facit . Quandoquidem nui- . 
Io magis heibarum genere ubique abundat Italia, quam Cotula foetida dida. Ea enim ubique fcatenc 
campi, horti, areae, plateae, lemitae, ac colles, adeo ut nullus in Italia fit locus, ubi hxc herba non 
proueniat . Adde quod cum dicat Galenus in Cyzico Amaraci nafci plurimum , ubi Amaracinum un- 
guentum omnium odoratifsimum parabatur, & nobis iam comprobatum fit Sampfuchum a Cyzice^ 
nis Amaraci nomine appellari, fatis comprobatum effe putamur, Lufitanum medicre materiae igna- 
rum, &tamDiofcoridi, quam Galeno idem effe Sampfuchum, quod Amaracum. Demum an Dio- 
fcoridis Parthenium Cotula foetida fit ita uulgo uocata( ut Lufitanus certo fibi perfuadet) is poftea 
audiet, de iasmf.no vnc. vento multum quoque mecum contendit, & ex iis floribus pa- 
rari Iafmenum , quos Itali uulgo appellant Gelfimini , cum tamen id nullis rationibus comprobet, fcd 
tantum luis nitatur uerbis , non eft cur multis cum illo agam . Sat enim mihi ciTie exi fl i itio, cum Icri- 
bat Diofcorides parari Iafmenum (ideft Violaceum unguentum) e floribus albae Violae, nullo p a do 
fieri poffc, nt ex aliis paretur floribus, & ex iis praefertim, quorum apud Diofcoridcm, & antiquos 
nulla prorfus habetur hiftoria . Quin & fuperuacaneam hic omnem uerbofitatem effe cenfeo,eo quod 
in commentariis noftris fatis , fuperq; comprobatum fit , eos proculdubio decipi , quos Lufitanus fi- 
bi imitandos propofuit. Prxtcrea cum is rationibus argumentisq; noftris, nullis prorfos obftet uer- 
bis , nec ulla dicendi facultate ( fi philofophum medicumq; ut audio fe putat ) non ucreor , quin facile 
fcire pofsit , me ad fuas non teneri obiediones , nifi primum ad noflra rcfpondcrit argumenta . Qui- 
bus nulla alia de caufa illum nihil in contrarium adduxiffe putamus, quam quod is longe magis defen- 
dendae pertinaciae , quiim ueritati fuerit addidus . 
In pino autem ut Theophraftum defendere uideatur, fic mecum agit Lufitanus . Longum 
profedo , nec minus difficile effet omnes Pini fpecies percurrere . Illius tamen ( Theophrafto audore ,, 
libro tertio de hiftoria plantarum . cap. x.) duae funt fpecies, altera urbana, altera uero fylueftris . ,» 
Sylueftris nero in Ideam , & Maritimam partitur. Namidea, ideft montana redior, celfior,mate- „ 
riarq; crasfior eft; fcd maritima folio ornatur tenuiori, imbecilliori ,& cortice heuiori ad coria utili» ,, 
in qua nux confpicitur rotunda, breuiq; dehifcens. In Idea uerotanquam nuxfylucftrior.obloi'' ,» 
gioreft, uiridis,minusq;hifcens . Hxc ad Theophrafti mentem , quae uera effe nullus huculque in ,» 
dubium traxit, praeter unum Matthiolum Senenfem , qui omnino haecfuo tantum iudicio fultus cucr- ,» 
tere conatur , dicens , fe in fylueftri maritima Pino obfcruaffe nuces non quidem rotundas , fed oblon* ,» 
gas , potius folidas, difficulter dehifcentes,in montana ucro non oblongas , fed breues,& ad aperiendum „ 
faciles . At nos reuera Theophraftuuerum uniuerfaliter dixiffe obfcruauimus , ac Matthiolum aut nqfl ,» 
rede apprehendiffe, aut potius , ut noui aliquid aliis dixiffe uideretur , in medium haec afferre uoluiifc' „ 
Haec illivs svnt verba. Caeterum an uera, ucifalfa, fyncere, uel fubdole prolata, can- 
didifsimus quifquc ledor, qui noftros legerit commentarios facile coniicerc poterit. Explodenda.' 1 ; 
detcftandaq; funt Lufitani figmenta , quae hic aduerfum me habet . Siquidem ego recitata Theophrafti 
hiftoria, nec eum hallucinatum , nec delufum afferui , fed id tantum Theophrafto repugnare dixi,quod 
utriufq; Pinaftri ftrobilus in noftro climate teftatur.Quod autem uera, no fida, nec fabulofa fcripte rlin 
(ut ex 
