IO 
Rhodii Olea 
ftri hiftaria . 
Caliinia vi. 
de Helenio. 
Calumniare 
tunditur. 
Lufftani ira 
prudentia. 
PETRI AND. MATTH. APOLOGIA 
Rhodij, qui cius hiftoriam ex Melita infula ad me fcripferunt his uerbis. Lignum ex quo torno glo- 
buli fiunt adfundendasprcces, truncus eft arboris longitudine hominis metam non excedentis . Na- „ 
fatur arido, &faxofc»tra&u, fronde perpetua oleaftriarmula, floribus albicantibus, baccis nigri- >, 
cantibus, paruis, caudice 'orcui contrafto brachij inftar craflb , a quo rami prodeunt rari, fpinis fe- „ 
re nullis , aut admodum paucis , albicante toto cortice . Ligni materies cortice tenus candicat , me- „ 
dullitus uero nigricat . Radicibus nititur firmis albicantibus . Quibus palam cflearbitror Rhodium ,» 
hoc lignum ab Afpalatho admodum ede diucrfum : & Lulitanum una cum Ruellio in eodem uerfari 
errore . Quippe ( ut prxmifimus ) Afpalathus tantum cortice tenus , non ut ille exiftimaflfe uidetur , 
in tota ligni fubftantia , adeo facurate rufefeit , ut purpureus appareat . Quin edam cum Afpalathus in 
Rhodo proueniens frutex fit fure ulofus (ut tcftisjeft Diofcorides ) non arbor procera, rationi confo- 
num non e(t , ut ad brachialem crafsitudinem adolefcat . Cancrum quod de re incerta non modo con 
tendat , fcd tam facile audeat affirmare , deteftandum mihi uidetur . Quippe nil tam temerarium , tam- 
que indignum fapientis grauitate crediderim , quam aut falfum fentire , aut quod non latis explorate 
perceptum fit , & cognitum , fine ulla dubitatione defendere . 
H x n c a o helenivm uenio , in quo quum Lufitanus exiftimet , me pluribus modis allu* 
cinatum,adco ut nullis pofsim me defendererationibus, acriori morfuin nos inuehitur his uerbis. 
Confirmat Marcellus Vergilius fefic in 'antiquilsimo Diofcoridis codice legifle . Caulem cx fe mittit ,» 
Helenium , cratium , hirfutum , cubitalem , & aliquando maiorem , angulofiimq; , flores luteos , & in » 
ijs femen Vcrbafco limilc, tacftu pruritum faciens . Vnde facile credere eft, ut hxc peruerfa , & immu » 
tata fuere, ita quoque pars haec ad amaritudinem attinens ; quanquam eam quoque a Plinio prxter- » 
miflam animaduerto . VndeMatthioIus Scncnfis hic falso admodum Plinium adducit libro xix. » 
cap. V. qui ultra quod in eo capite nullam penitus de Helenio mentionem faciat, libro tamen xxi. i* 
cap. x.vbi Helenii meminit, non dc hac loquitur , fcd potius de Aegyptia, cui Diofcorides inhoc ,» 
capite ex mente Crateux herbarii ramulos Serpylli modo humi fparfos tribuit , folia uero Lenti fimi- » 
lia: cui quoque eo in loco nullam tribuit amaritudinem. Iinmo in deferibenda hac herba Plinius a ,» 
Diofcoridcuariat, cum Diofcorides folia Lentis, & ramulos Serpylli per terram fparfos Aegyptiam >> 
Inulam habere tradat. Ille uero non Lentis folia, fed Serpylli potius pofsidere dicit. Acceduntad >, 
hxc, quod cap. x x i. ciufiiem libri , ubi medicamenta Heleni; pertra&at, dulcem eflcaflcrit, non ,, 
amaram: ut liquido conflet Plinium dc illa tantum dulci Aegyptia Inula memoriam fecifle, non ue- ,» 
rode hac a nobis amara tradata. Proinde Matthiolus, fi Plinii audoritatem in hac parte fubticuifi „ 
fet, prudentius dubio procul fcciflct , ac non ita duplici errore hallucinaretur. Primum cum credat , 
Plinium dc hac Inula prima mentionem fecifle , quum ( ut diximus ) poti us de fecunda Aegyptia agat . 
Secundo ciim dicat Plinium illi amaritudinem tribuere , cum re uera illi dulcedinem condonet & non ,, 
amaritudinem , ut cmq; legenti notum erit . ,« 
H A fi C ITA Q_v E S v N T , qux in me Ipicula mittit Lufitanus . Sciat igitur uelim , culpam , qua 
mc accufat, noninmc, fcdin I ypographum e(ie reiicicnd.im , quippe qui imprudenter meam peruer 
terit fententiam oblitis quibufdam lineis, in quibus Plinii uerba adnotaueram, qux de Helenio pri* 
mi generis ab eo feribunturf prxter Lufitani opinionem , quod hunc Plinii locum femidormiens per- 
tranfiuerit ) libro xvi 1 1 . cap. v. & quibufdam aliis lineis priorum loco acceptis ex decimo uigelimi- 
primi libri capite , qua* poftea in medium adduxeram de altero Hclenij genere , quod in Aegypto pro- 
ucnit Facilis enim ac lubricus fuit lapfus, quippe quum prope eflent dux illic Plinianx auftorita- 
tes, Typographus, qui e codice noftro manuferipto hxcin fuum transferebat typum , oculi impru- 
dentia deceptus primum Plinii locum tanquam dormiens prxteriit , & fecundum in eius locum repo- 
fuit , quod ad alterum fpcfhuicrat Helenium . Cuius erroris illud femper omnibus fuerit argumen- 
tum (ne fortafsc quis putet me id totum fubdole in Typographumreiicere)qubd non modo in com- 
mentariis noftris Latinis factis pluribus antea annis in lucem editis, id erroris fuerit expurgatum , fcd 
quod ea quoque Plinii uerba pcrTypographum eb tranflata libro x i x. cap. v. ibiaferiptis non le- 
gantur, fed libro x x i . cap. x. ubi dc Aegyptio Helenio is egit . Quin& illud de innocentia noftra 
maxime teftari poterit, quod illa per Typographum tranfpofita au&oritas , nil penitus ad rem no- 
ftram faciat, neque concludat, ut priores Italicx editiones noftrxunumquemq; certiorem reddent ■■ 
Non enim putet uelim Lufitanus quod adebiim excors, ut tam indecenter , tamq; fatue Pliniana illa 
uerba, qux nihil pro lententia noltra concludunt, in prxdi&orum fulcimento attulerim . Quando- 
quidem fi xquo animo is accuratius perpendent, qux Plinius dc Helenio uerba fecerit libro decimo 
nono, capite quinto, a me co loco citatis, ncc ofeitanter Plinium relegerit, mcomni culpa uacare 
compulfus ueritate fatebitur. Ipfc enim Plinius ibi fic habet. Sileris fatus roenfibus Februario, 
Martio , Aprili , Augufto , Septembri , Octobri , breuior is eft , fed torolior , amariorque . Inula p el ' ” 
fe ftomacho inimicilsima , eadem dulcibus mifta faluberrima : pluribus modis aufteritate iunft a ’’ 
gratiam inucnit. HatSenusilk. Hxc itaque lunta Typrographo oblita , qux ad probanda ea , ” 
qux diximus, afferebamus cx quinto capite decimi noni libri. Cxtcrum utfiiam Lufitano dete- »» 
gatnncgligentiam, uel fortafle imprudentiam , dicat fanc cur tam aperta fronte negauerit, Plinium 
. ■ libro 
