Fol. 5 
HISTORIA NATURALIS 
E X A N G U I B 
A CLU A T I C I S. 
LIBER L 
De Mollibus , feuMollufcis. 
Arifl. H. 
A. I. i.c. 
4- er 8. 
4. c. i. 
Nomen. 
Titulus I. 
De Mollu [cis in genere. 
Uatuor Exanguium 
genera Ariftoteles 
conftituit , cMollia , 
nempe feu Mollufca , 
quce carne molli fo- 
ris obdu&a , folidum 
inrerius modo fan- 
guinei generis conti- 
nent. Crujlaca , quce 
Arifl. h. cruftis collifis teguntur. Teflacea , quce tertis 
A.l.+c. duris fragilibus muniuntur , Scinfetfa , qua: 
Grseci irrcyA dixere , Zoopbyta , bifce adnume- 
rari meliori jure portunt, quam ut inter 
plantas , numerentur. 
CWollufca. prxmirtimus , tum quod nobi- 
liora fint , & partium numero ac robore lon- 
ge praecellant-, tum quod idem Ariftote- 
Plin. H. les & Plinius fecerint. Nec male Aquati- 
ca Pifcibus fubjungentur, cum & Plinio, 
ea , pifces nuncupare placuerit. Mollu- 
fca feu yihetxi-t dicuntur, quod neque afpe- 
ram , neque teftaceam cutem , neque 
fquammam habeant , Athenxus 'rat-cTaiJ'» , feu 
Loligini fimilia dixit. Dici & fXtfKALX.0^ tffJL’*. Ga- 
za: &Rondeletiovil'um: deceptos, &rCar- 
Arift. de tilaginea Arirtoteli talia dici Salvianus o- 
Gener.lv. ftendit. 
Dcibrip- Naturam inter, carnem & nervum me- 
bo. 1 diam obtinent : fiflilis heee , in anfraftum, 
toruifz ut ad vires commodior efle portit: loco of- 
fium, quod pifeium fpinis proportionetur 
omnia , Polypum fi excipias Exteriores 
partes tres preeeipue habet Caput , pedes fi- 
ve brachia , quos Ariftoteles quandoque 
w«kt«w , Gaza crura, barbas, cirros vocat, 
H. Sc $» *£*<& atiipt roj, id eft, alveum indiferetum. 
Caput omnibus inter pedes & ventrem, 
feu ut Ariftoteles 5 cV yitrt» r uv Trlfvv Tft'V xxA&ufyv y 
•*«**,*,. In capite Os eft & bini dentes , qui 
potius , cum immobiles fint , neque ad 
retinendam praedam firme innitantur , 
thx& feu roftrum dicendi funt. Eft enim 
hxc pars , (os Sc dentesj adunco carni- 
vorarum roftro per quam fimilis , ex dua- 
bus partibus compolita , fuperiore &: in- 
28. 
Galen. 
de Alim. 
f acuit. 1 .3 
c. 8. 
Plin. 
N. /. 9. c. 
28. 
feriore commiftura pyxidata , ut loquituf 
Rondeletius , ita ut inferior fuperiori in- 
feratur. Loco lingua carnofum quiddam in 
ore gerunt , quo efculentorum volupta- 
tem difeernunt. In capite oculos binos 
grandiufculos, quibus exigua quaedam car- 
tilago , diferimen cerebrum parvulum 
continens , prceftat. Fedes habent parti 
priori , circum caput , infra oculos cir- 
ca os &c dentes vindtos , quod pars ejus 
pofterior ad priorem addufta lit , ex- 
tremaque coeant ac confundantur » hinc 
fit ut excrementi meatu ori vicino infra 
emittant. Oftoni hic fed fingulis eorum 
generibus diverfi. Acetabula funt qui- 
bufdam , cirramentaque , implicamentis 
iHis quibus digitos antiqui medici indere 
folebant , fimilia fibris implexa , quibus 
carunculas crcteraque cedentia trahunto. 
Aliis breves & inutiles , binceque prormi- 
fcides pralonga: , quibus vcluti anchoris 
innituntur , feque contra certus marinos 
navigii modo ftabiliunt. Fiftulam , fupra 
caput ,& brachia ante alveum , gerunt, ca- 
varn , quam modo in dexrram, modo in fini- 
rtram partem transferunt, & hac, mare tranf- 
mirtunt. Ariftoteles heee modos, modo 
juvunt, Gefnerus legit , Gaza & Plinius 
narem tranftulere. Pinnulam quoquse ha- 
bent circumdantem alveum, ut natare, & 
fe in natando dirigere poflcnr. 
eMlvcus a capite amplioris capacitatis 
propendet , cujus caro non in diredhim , fed 
in orbem fifiilis & cute integitur. Cutem 
tamen Salvianus denegat , & Plinius , nulla, 
Polypos veftiri fcribic. Capillamenta in to- 
rocorum latere confpiciuntur, quorum is, 
qui branchiarum in aliis pifcibus, ufus. Scho- 
liaftes Nicandri erkiyyxt , Ariftoteles 
vocat. Interiora fi fpeftcs. Os gula excepit 
angufta , quam fequitur ingluvies, 
ampliufcula , neque avibus abfimilis, cui jun- 
gitur venter , tanquam facie bu ocino- 
rum claxiculce. 
lnteftinum ab eo tenue, partem verfus re- 
pens fuperiorum ad os fertur, quod laxius 
eft quam gula. De Cerebro , vei quod ipfi 
proportione refpondet , fuperius dixi- 
mus , vetica carent. Mutis adhuc fuper- 
a 2 eft, 
Arifl. de 
pari. 1 . 4« 
c.5. 
Arifl. H. 
A. I 4 e. 
1. /.8.c. 
2- 
Plin. H . 
N. I. 9 c. 
12- 
Arifl. de 
pan. 
Anim. I. 
4. c. io- 
Plin. H. 
N. I, cj. f» 
12 . 
