is zoo goed als altijd volkomen symmetrisch. Slechts eenmaal vond 
ik eene asymmetrie in dien zin dat aan de eene zijde type II werd 
gevonden, aan de andere zijde een os epiptericum typicnm. 
De vraag naar de genese en de beteekenis van de beide bovenge- 
schetste toestanden moet m. i. op de volgende wijze beantwoord worden. 
De processus frontalis van het eerste type moet als het homologon 
van een os epiptericum worden opgevat. Hiervoor bestaan de vol- 
gende gronden. 
Ten eerste kan het gebied van den proc. frontalis aan de tegen- 
overgelegen zijde van den schedel in één van de omringende been- 
stukken (sphenoid, parietale of frontale) zijn opgenomen. 
Ten tweede beantwoorden, zooals reeds werd opgemerkt, de aan 
de tegenovergestelde zijde voorkomende ossa epipterica in hunne 
grootte en ligging aan den proc. frontalis. Ook wanneer een proc. 
front, met een os epiptericum te zamen aan eene schedelzijde voor- 
komen, beantwoordt een enkel os epiptericum aan de andere zijde 
aan de beide te zamen. Verder moge de uitgesproken variatie in 
vorm, en grootte van den proc. frontalis voor deze meening pleiten. 
Ten slotte zij opgemerkt dat, bij éénzijdig voorkomen van een os 
epiptericum of ossa epipterica de tegenovergestelde schedelhelft zich 
op dezelfde wijze voordoet als bij eenzijdig voorkomen van een proc. 
frontalis van het eerste type. 
De proc. frontalis van het tweede type, de vergrooting dus van 
de squama temporalis naar voren toe, zoude tweeërlei oorzaak 
kunnen hebben. In de eerste plaats ware het denkbaar, dat eene 
eenvoudige vergrooting van het temporale naar voren toe de oorzaak 
is voor de verdringing van het sphenoïd en de vorming der fronto- 
temporale naad; in de tweede plaats zoude deze toestand zijn oorzaak 
kunnen vinden in de assimilatie van een gedeelte van het als dek- 
been optredende gedeelte van de ala magna van het sphenoïd bij 
het temporale; dus dat deel, hetwelk door Ranke als os intertem- 
porale is onderscheiden. 
Wellicht komen de beide wijzen van vergrooting van het temporale 
naar voren toe voor; dit is eerst door ontwikkelingsgeschiedkundige 
en vergelijkend anatomische onderzoekingen uit te maken. 
Ossa epipterica. 
De, in het pteriongebied voorkomende afzonderlijke beenstukjes 
heb ik tot de volgende typen gebracht : 
I. Os epiptericum, grenzend aan vier beenstukken ; (frontale, parie- 
tale, temporale en sphenoid) : os epipl. typicnm. 
II. Os epiptericum, grenzend aan drie beenstukken. 
a : frontale, parietale en sphenoid : os epipt. anterius 
