680 
leiding, wier beantwoording' alleen door nieuwe experimenten is te 
verkrijgen. 
Vooreerst geeft Amagat gelijk bekend is, niet de direkte resultaten 
zijner waarnemingen, maar hij publiceert slechts de resultaten eener 
grafische interpolatie tusschen die waarnemingen. De vraag rijst, hoe 
groot de afwijkingen zijn tusschen de geïnterpoleerde en de werkelijke 
waarnemingen, en of niet een andere wijze van interpolatie mogelijk 
ware geweest. Ook de waarschijnlijke experimenteele fout van 
Amagat’s waarnemingen laat zich niet uit zijn proeven opmaken. 
En ten slotte is het gebleken, dat er afwijkingen bestaan tusschen 
sommige van Amagat’s uitkomsten onderling, zoowel als tusschen 
Amagat’s waarnemingen van waterstof bij hooge drukkingen eener- 
zijds, en de zeer nauwkeurige waarnemingen van Schalkwijk voor 
lage drukken anderzijds. 
Om al deze redenen scheen het gewenscht een instrumentarium 
samen te stellen, waarmede gasisothermen gemeten zouden kunnen 
worden tot de hoogst bereikbare drukken toe. En daar zulk een 
instrumentarium uit den aard der zaak niet uit de gewone middelen 
van een laboratorium kon verkregen worden, besloot het bestuur 
van het van der WAALS-fonds reeds in 1904 voor dit doel gelden 
beschikbaar te stellen. Het is dan ook te danken aan den krachtigen 
steun, gedurende al deze jaren door het van der WAALS-fonds ge- 
boden. dal wij thans in staat zijn de eerste resultaten mede te deelen. 
Een woord van hartelijken dank aan het bestuur van hel van der 
WAALS-fonds en voorts aan allen, die het fonds in stand hielpen 
houden, is hier dus zeker op zijn plaats. 
Het spreekt vanzelf, dat wij in de navolgende bladzijden niet al 
de ondervonden moeilijkheden zullen schetsen, en de wijze waarop 
ze ten slotte overwonnen werden. Wij zullen ons bepalen tot een 
beschrijving van de inrichting in haar tegen woordigen vorm en 
slechts met een enkel woord hier en daar vermelden welke over- 
wegingen tot dien definitieven vorm aanleiding hebben gegeven. 
Achtereenvolgens bespreken wij de meting van den druk, het volume 
en de temperatuur. 
A. De' drukmetini) . 
De meting van den druk in absolute maat geschiedt door middel 
van een drukbalans van Schafeer en Hcdenberg. In principe bestaat 
] ) Brinkman. Dissertatie, Amsterdam p. 84. 
Schalkwijk. Dissertatie Leiden 1908 p. 120 vlg. 
Keesom. Dissertatie, Amsterdam 1904 p. 57. 
