682 
bij drukkingen van 2500 K.G. zeker geen 50 gr. kan bedragen. 
Een verklaring van deze hoogst merkwaardige eigenschap kunnen 
wij niet geven, al is het natuurlijk duidelijk dat het feit, dat 6' met 
smeerolie gevuld is en dat deze olie zich tussehen zuiger en cylinder- 
wand indringt, daarbij een groote rol speelt. Het is bekend, dat ook 
in den manometer van Amagat partb getrokken wordt van de groote 
vermindering der wrijving, wanneer de zuiger zich ten opzichte van 
den cylinderwand beweegt. Maar bij A maoat's manometer *) moet 
men met de hand den zuiger heen en weer bewegen, ook gedurende 
de meting. Door de wijze van construeeren der drukbalans van 
Schaf fer en Rodenberg wordt dit vermeden, doordat met den zuiger 
B de geheele massa der gewichten, bij het groote model tot 1250 Kg., 
bij het kleine tot 250 Kg., meeroteert. Nadat deze gewichten eenmaal 
met de hand of op andere wijze in rotatie zijn gebracht, kan men 
nu den toestel geheel aan zichzelf overlaten. De kinetische energie 
der rotatie is zoo groot, dat de toestel gedurende geruimen tijd aan 
’t draaien blijft, in elk geval lang genoeg om een drukmeting te 
verrichten. Eerst ten gevolge van deze omstandigheid is het mogelijk 
volledig partij Ie trekken van de opheffing der wrijving ten gevolge 
der rotatie, want het blijkt dat elke, ook de lichtste, aanraking van 
den toestel vermeerdering of vermindering van den druk in C ten 
gevolge heeft, daar het niet mogelijk is daarbij geen kracht in verti- 
calen zin op den zuiger 7J uit te oefenen. Is de ruimte C met een 
gevoeligen manoscoop verbonden (en als zoodanig diende bij onze 
proeven de volumemeter zelf) dan verraadt zich elke aanraking van 
den zuiger, ook de geringste, dadelijk door een uitslag van den 
manoscoop. Metingen mogen dus alleen geschieden als de toestel zich 
in rotatie bevindt en geheel aan zichzelf is overgelaten. 
Een tweede omstandigheid, waardoor naar onze meening de druk- 
balans van Schafeer en Budenberg als een verbetering mag beschouwd 
worden ten opzichte van den manometer van Amagat, ligt hierin, 
dat de differentiaalzuiger zoowel als de cylinder uit één stuk bestaan, 
en dus op de draaibank in hun geheel afgewerkt kunnen worden. 
Gelijk bekend is, maakt de manometer van Amagat gebruik van 
twee zuigers van verschillende doorsnede, die met elkander verbonden 
zijn. In het vat, waar de groote te meten druk heerseht, bevindt 
zich, nauwkeurig ingeslepen, een kleine zuiger en de kracht waar- 
mede deze uitgedreven wordt, wordt overgebracht op een grooten 
i) Deze manometer wordt gewoonlijk naar Desgoffe genoemd ; liet eerste idee 
is echter volgens Amagat van Gally — Gazalat. En de groote verbetering, waardoor 
het instrument eerst voor Werkelijk nauwkeurige metingen bruikbaar wordt, het 
vrij bewegelijk maken van de zuigers, is eerst van Amagat afkomstig. 
i 
