689 
Sch 4FFER en Budenberg in 1906 bij de vervaardiging der toestellen 
mede, dat reeds bij omstreeks 4000 atm. blijvende vormverandering 
van den eylinder A tengevolge van een overschrijding der elastici- 
teitsgrens van het staal te duchten was, zoodat voor de drukbalans 
deze druk niet overschreden kon worden. Sedert heeft Bridgman met 
behulp van toestellen uit nieuwere staalsoorten deze drukgrens verre 
kunnen overschrijden. Toch is het nog de vraag of zijn toestellen 
zich voor de bepaling van gasisothermen zouden laten wijzigen. 
Afgezien van de veel grootere gecompliceerdheid en grootte der toe- 
stellen doet zich ook de vraag naar een overdrachtsvloeistof gevoelen, 
die in den absolnten drukmeter te gebruiken zou zijn. De smeeroliën, 
die wij in Je volgende onderzoekingen steeds als overdrachtsvloeistof 
gebruikt hebben, omdat zij het beste de wrijving in den ,,kop” weg- 
nemen, beginnen bij kamertemperatuur en 3000 atm. reeds zoo 
viskeus te worden, dat de drukbalans traag gaat aanwijzen, en ook 
de overdracht van den druk door de nauwe kanalen hoogst onzeker 
wordt. Om die reden hebben wij ons voorloopig dan ook tot druk- 
kingen beneden 3000 atm. bepaald. 
Het viskeus worden der minerale oliën wordt door Tammann en 
Bridgman toegeschreven aan het vast worden dier stoffen. Met den 
toestel echter, beschreven in N°. 4 dezer mededeelingen (Deze Ver- 
slagen Nov. 1912) is van een afzetten van vaste stof bij deze druk- 
kingen niets te bespeuren. De olie blijft even doorzichtig als men 
dezen druk nadert als van te voren, ook is van een uitkristallisatie 
niets te bemerken. Wij hebben dus slechts met een strooperig worden, 
wellicht een continuen overgang in een amorphe vaste phase te doen. 
B. De volumemetiny . 
Voor de volumemeting hebben wij gebruik gemaakt van een 
eenigszins gewijzigde methode der electrische contracten. Oorspronkelijk 
werden daartoe, evenals bij Amagat, platinadraden van omstreeks 
1 mM. dikte in een glazen buis ingesmolten. Het bleek echter, dat 
zulke insmeltplaatsen, nadat de buis tot bijv. 2500 atm. was geperst, 
niet meer te vertrouwen waren. Soms hielden zij het nog een poos 
uit, dikwijls echter kwamen zij reeds gebarsten uit den druktoestel, 
en in elk geval was de betrouwbaarheid uiterst gering. Ook Amagat 
klaagt over de groote breekbaarheid zijner buizen. Een speciaal op 
dit punt gericht onderzoek toonde, dat de oorzaak van het verschijnsel 
zal moeten gezocht worden in het verschil in compressibiliteit tusschen 
insmeltglas en platina, ten gevolge waarvan bij hoogen druk de 
aanhechting tusschen den draad en het glas verloren gaat. 
