692 
den volimiedraad, zullen noemen, in de brug. Telkens, wanneer een 
reservoir met kwik gevuld is, valt het om dat reservoir gewikkelde 
deel van den volimiedraad uit. 
De weerstanden van de verschillende gedeelten, waaruit de volume- 
draad bestaat, worden bekend bij het ijken der meetbuizen. Tot het 
bespreken der ijking gaan we thans over. 
Aan de m eethuis wordt een even lange uiterst nauwe capillair CD 
(Fig. 5) aangelascht die iets verder wordt omgebogen. De meetbuis is 
nu van boven nog geopend en heeft een verlengstuk E, waaraan 
een caoutchouc-slang kan bevestigd worden. Aan de nauwe capillair 
wordt eene nauwkeurige schaalverdeeling G bevestigd. De capillair 
is van boven dun uitgetrokken en omgebogen. 
Wordt het uiteinde D in een bakje met kwik gehouden, dan 
zullen door bij E te zuigen, de buizen met kwik gevuld worden. 
Wanneer het kwik in de meetbuis nu eens dicht bij een insmelt- 
plaats staat, dan kan men door zuigen of persen met twee door 
een driewegkraan met E verbonden pompjes 1 '), het kwik langs die 
contactplaats heen en weer laten gaan. De volumedraad staat weer 
in een W HEATSTONE’sche brug geschakeld. De galvanometer-naald 
slaat telkens bij het passeeren van de contactplaats uit. Tegelijk 
gaat het kwik in de nauwe capillaire buis op en neer langs de 
schaal. Met eenige geoefendheid is het niet moeielijk den stand van 
het kwik in de laatste- buis af te lezen op het moment, dat de 
galvanometernaald uitslaat. Het beste doet men dit natuurlijk, wanneer 
het kwik in de meetbuis stijgt omdat dan de meniscus denzelfden stand 
heeft als bij de metingen. 
Heeft men dit nu bij een contactplaats gedaan, dan kan men het 
kwik uit het zich daaronder bevindende reservoir persen, door druk- 
verhooging bij E, en de bij JJ uitstroomende hoeveelheid in een 
weegfleschje opvangen ; daarna wordt weer de hoogte van het kwik 
in de capillaire buis waargenomen op ’t oogenblik dat de galvano- 
meternaald uitslaat. Dat' de weerstand intusschen veranderd is en de 
regelbare weerstand veranderd moet worden, is duidelijk. 
Het is eenvoudig, om hieruit het volume te bepalen, dat tusschen 
beide contactplaatsen door het kwik ingenomen werd. Zij G het 
gewicht van de uitgeperste kwik, zijn S l en S. 2 de schaalhoogten, 
die afgelezen zijn, en is ƒ het gewicht van één schaaldeel kwik 
dan is \G -j- [S l — aS 3 ) ƒ j : A gelijk aan het gezochte volume. (A is 
het soortelijk gewicht bij de gebruikte temperatuur). Men heeft op 
deze wijze het groote voordeel, dat bij het uitwegen alle kranen of 
andere bewegelijke deelen vermeden worden. 
j ) Twee fietspompen, in de eene waarvan liet leertje omgekeerd ingezet is. 
