629 
hadden gebracht, teneinde bij 25° de dichtheid van liet koper te 
bepalen, bleek, dat de vloeistof-meniscus in den py kilometer bij konstante 
temperatuur met duidelijk waarneembare snelheid daalde. Bij een her- 
haling der proef trad hetzelfde verschijnsel in. Br had dus bij 25° 
een omzetting plaats. 
3. Door snel te werken, gelakte het ons nochtans de dichtheid 
van dit materiaal bij 25°. O te bepalen. Gevonden werd in twee 
onafhankelijke bepalingen : 
25°. 0 
d — - 8.889 en 8.890. 
4° 
Onze thermometers waren geijkt met een standaard-instrument, 
dat door de Pliys. Techn. Eeichsanstalt te Gharlottenburg-Berlin ge- 
kontroleerd was. 
Toen wij daarna dezelfde preparaten gedurende 24 uur bij 100° 
in een kopersulfaat-opiossing hadden verwarmd, bleek (na plotseling 
afkoelen) het spec. gew. onveranderd gebleven te zijn. Na verwarming 
gedurende 24 uur op 25° onder kopersulfaatoplossing werd gevonden : 
25°. 0 
d 8.899 en 8.900 
4° 
Uit deze waarnemingen blijkt, dat er een overgangspunt tusschen 
25° en 100° moet liggen. 
4. Wij hebben, teneinde die overgangstemperatuur nauwkeurig te 
bepalen, ongeveer 300 gr. van ons „abgeschreckt” materiaal aan 
een dilatometrisch onderzoek onderworpen, waarbij wij als vul- 
vloeistof van den dilatometer (lumen van de kapillair 1 mm), par- 
affineolie hebben gebruikt, die te voren gedurende eenige uren op 
200° met koperpoeder was verhit. Gasontwikkeling had niet plaats. 
De verwarming van den dilatometer geschiedde in een speciaal voor 
dergelijke metingen gekonstrueerden, elektrisch verwarmden thermo- 
staat, die ook bij ons onderzoek over de allotropie van kadmium 
had dienst gedaan ‘j. 
De resultaten der dilatometrische bepalingen vindt men in Tabel 2 
vereenigd. (Zie p. 630). 
5. Uit deze waarnemingen blijkt, dat er een overgangstemperatuur 
bij 71°. 7 ligt. Wij besluiten hieruit tot het bestaan van twee allo- 
trope vormen van koper, die enantiotroop ten opzichte van elkaar 
zijn. De verschijnsels laten zich beschrijven door de vergelijking: 
71°. 7 
Cu (ti) Cu ((3) 
6. Opmerking verdient het feit, dat de omzetting in den dilato- 
a ) Verslagen, 22 , 420 (1913). 
