69(5 
hand raakt het anhydride op door omzetting in het zuur en men 
eindigt dus weer met de zuuroplosbaarheid. 
Deze verklaring kan inlussehen niet bevredigen. Hierin is aange- 
nomen, dat de phasenevenwichten zich instellen, terwijl het reactie- 
evenwicht den toestand in de homogene oplossing wijzigt. Wij hebben 
dus een pseudoternair stelsel: water-anhydride-zuur (W-A-Z). In 
tig. 1 is de oplosbaarheidsisotherm geschetst, de evenwichtslijn zal 
ongeveer mei de as WZ samenvallen. De ligging van a en b is door 
het aangenomen verschil in oplosbaarheid tusschen zuur en anhydride 
gegeven. Schudt men nu water en anhydride dan zal de oplossing 
ongeveer de lijnen Wh en hc volgen; in c is de oplosbaarheid van 
het phtaalzuur bereikt en als er dan een daling optreedt in de 
totaaloplosbaarheid, dan wil dat zeggen, dat er zich vast phtaalzuur 
heeft afgescheiden. Maar dan is het evenwicht nonvariant (p,t); er 
kan dus feitelijk niet terstond op een stijging een daling volgen, 
evenmin een continu verloopend maximum, maar er moet een 
langdurige stilstand bij de hoogste concentratie optreden. Dit nu was 
niet door van de Stadt geconstateerd ; bij herhaling der proef bij 
20° moest ook ik constateeren, dat de concentratie eener oplossing, 
die met phtaalzuur-anhydride in een roteerende tleseh werd geschud, 
niet stilstond, maar continu een maximum-waarde doorliep. 
In Tabel I vindt men deze (overigens vele malen herhaalde) proef 
weergegeven. Er werd niet 0.1 n. natronloog en phenolphtaleïne 
getitreerd. 
TABEL I. 
3.n gr. Phtaalzuuranhydride -f 90 ccm. water. 
No. 
1 
Tijd 
Concentratie in 
millimolen perL. 
1 
V, uur 
n.5 
2 
V 2 * 
34.4 
3 
3 U » 
55.1 
4 
nu » 
46.2 
5 
IVs „ 
41.3 
6 
4 » 
36.4 
De oplosbaarheid van phtaalzuur is 35.2 millimol per L. ; zij was 
den volgenden dag steeds bereikt. 
