697 
Opgemerkt dient, dat tussehen proef 3 en 4 zich een fijne vaste 
phase had afgescheiden (die het filtreeren door watten zeer bemoeilijkt); 
inderdaad zijn dus de daarop volgende proeven met de beide vaste 
phasen, anhydride en zuur uitgevoerd, zelfs na proef 6 waren nog 
eenige lange anhydride-naalden gemakkelijk te zien. 
Vervolgens werd de schudflesch zoowel met zuur als met anhydride 
voorzien, om zoo den toestand van het punt c vast te leggen. Inder- 
daad werd nu een samenstelling bereikt, die gedurende langeren 
tijd vrijwel constant bleef (zie de eerste twee kolommen van tabel II). 
Maar eigenaardig is : 1°. dat de gevonden waarde slechts weinig 
boven de oplosbaarheid van het phtaalzuur ligt en 2°. dat de waarde 
bij verschillende proefseriën verschillend gevonden werd. Ook in de 
dissertatie van van de Stadt vindt men in de tweede tabel van p. 49 
een uiterst vlak maximum als verloop der oplosbaarheid bij aanwezig- 
heid der beide vaste phasen. 
Alleen een eigenaardige verhouding tussehen de insteliingssnel heden 
van het homogene en de heterogene evenwichten zou hier tot een 
verklaring kunnen leiden. Daar daartoe de kennis van de verhou- 
ding van anhydride en zuur in de verschillende oplossingen noodig 
is, werd deze nagegaan. De chemische methode, door Lumiere en 
Barbier *) gevolgd bij de bestudeering van het evenwicht in het 
homogene systeem azijnzuur-anhydride- water (praecipitatie van het 
anhydride met aniline) bleek hier onbruikbaar. Het electrisch gelei- 
dingsvermogen, reeds door Voerman 2 ) en door Rivett en Stdgwick 3 ) 
aangewend om het reactie verloop in homogene systemen na te gaan, 
scheen een betere methode te leveren. 
Om niet telkens het afzuigen van groote hoeveelheden vloeistof 
noodig te maken werd een kleine dompel-electrode geconstrueerd, 
met een capaciteit, die juist geschikte weerstanden voor vloeistoffen, 
als hier in het spel waren, eischte. 
Gebruikt werd phtaalzuuranhydride van de Haen (smp. in van Ei.tk’s 
toestel 130.6°); phtaalzuur werd bereid uit dat anhydride door vol- 
ledige hydratatie; titer en geleidingsvermogen der verzadigde oplossing 
bleken onafhankelijk van de hoeveelheid vaste phase, vreemde be- 
standdeelen waren dus afwezig. Gevonden werd door talrijke bepalingen 
met gelijk resultaat voor de met phtaalzuur verzadigde oplassing: 
35.2 millimol p. L, spec. gel. verin. 0.001952. 
Stelt men voor 20° op 0.333 dan levert de verdunningswet 
9 Bult. Soc. Ghim. de France [3] 33, 783 (1905). 
a ) Diss. Groningen 1903, Ree. d. Trav. Chim. d, Pays-Bas 23, 265 (1904). 
8 ) Journ. Gliem Soc. 97, 732 en 1677 (1910). 
