$ 7. Tenslotte hebben wij nog eene proefneming gedaan, waarbij 
de schijnbaar koudere en de schijnbaar heetere deelen van het 
toermalijnkristal direkt naast elkander bestudeerd en onmiddellijk 
vergeleken konden worden, zoodat het verschijnsel dan zéér frappant 
wordt. 
Daartoe werd de oven horizontaal geplaatst, met zijne lengte-as 
in de richting van de optische as des kijkers ; Ti e t^to t aal r e flek t ee ren d 
prisma kan dan vervallen. Vóór het objectief van den pyrometer 
was in plaats van den nicol iV, eene HAiDiNGEidsclie lonpe aange- 
bracht, waardoor van een klein deel van het plaatje twee beelden, 
een gewoon en een buitengewoon beeld, verkregen werden, en dus 
het objekt als in twee helften verdeeld scheen. (Fig. 3). 
Het onderzoek leerde, dat, in aanmerking genomen de omkeerende 
werking van den kijker en andere faktoren, in het onderste veldje 
slechts licht met vertikaal trillingsvlak, in het bovenste slechts zulk 
met horizontaal trillingsvlak werd doorgelaten ; het vertikaal trillende 
licht bleek dat van den buitengewonen straal te zijn. In fig. 3 zijn 
deze trillingsrichtingen door de arceering van de velden aangeduid ; 
de stippellijn moet het ver daarachter gelegene plaatje in herinnering 
brengen. 
Fis. 3. 
De temperatuurmeting in beide beelden, 
— welke gemakkelijk is uit te voeren, 
doordat zich bij ’t bewegen van ’t oog vóór 
het okulair, wegens de parallaxe, nu eens ’t 
beeld van den draad der lamp voor ’t ééne, 
dan weer voor ’t andere veldje bevond, — 
leerde, dat bij 769° C. de benedenste helft eene 
stralingstemperatuur van 757° C., de bovenste 
eene van 769° C. scheen te bezitten. Aangezien 
nu, gelijk bekend is, een toermalijn plaatje evenwijdig aan de optische 
as in hoofdzaak licht van den buitengewonen straal, dat dus in de 
kristallografische hoofdsnede trilt, doorlaat, zoo is derhalve de richting 
van de horizontale trillingen (d. w. z. die van den gewonen straal), 
tevens de richting van maximale licht-absorptie. 
Aangezien derhalve het veld A korrespondeert met dié trillingsrichting, 
waarin de maximale absorptie voor stralings-energie plaats vindt, 
zoo schijnt ook daarin de temperatuur der straling liet hoogst te 
zijn, — wat dus weer geheel overeenkomstig de wet van Kirchhoff is. 
Groningen. 
Anorganisch Chemisch Laboratorium 
der Rijks- Universiteit. 
52 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXII. A u . 1913/14. 
