793 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 
van den Heer J. J. van Laar : „Een nieuwe betrekking tus- 
schen de kritische grootheden, en over de eenheid aller stoffen 
in hun thermisch gedrag ” . 
(Mede aangeboden door den Heer F. A. H. Schreinemakers). 
1. Nadat in mijn laatste Verhandeling 1 ) eenige — ook door 
van der Waals afgeleide — betrekkingen zijn behandeld, waarbij 
de benaderde vorm door een geheel nauwkeurige werd vervangen ; 
nadat ik heb bewezen dat geen enkele factor 6 = fiv) naast ®/„ 2 , 
dus ook niet de factor (1— 7 3 a-) 2 , wegens de z.g. schijnassociatie 
/ 1 ïcoiix. 
daaraan toegevoegd, in staat is den gang der functie rp — . — : 
jtk 1 d 1 d 2 
in de nabijheid der kritische temperatuur te verklaren (§ 3); nadat 
ik meen aangetoond te hebben dat öf a, of b, of beide, functies 
van de temperatuur moeten zijn (§ 4), en nog eenige opmerkingen 
heb gemaakt aangaande den vorm der gereduceerde toestandsverge- 
lijking (§ 5) — wenscli ik thans iets op te merken over den vorm 
der afhankelijkheid der grootheid b van het volume v. 
De temperatuurafhankelijkheid zal dan in een volgende Verhan- 
deling worden beschouwd. Reeds nu kan ik echter mededeelen, 
dat ik er toe gekomen ben ook deze afhankelijkheid uitsluitend in 
b te zoeken, terwijl a onafhankelijk van de temperatuur wordt aan- 
genomen. Ik meen, dat ook van der Waals hiertoe tenslotte is 
gekomen, tenminste uit een referaat (in het Chern. Weekbl. van 3 
Jan. 1 914, p. 29) zijner laatste publicatie „Weiteres zur Zustands- 
gleichung” (resumptie zijner laatste Verhandelingen in de Akademie- 
verslagen van 13 Dec. 1912, 19 Febr., 13 Maart en 27 Maart 1913) 
is mij deze opvatting gebleken. 
Zoo zou dan de grootheid b het geheele thermische gedrag der 
verschillende stotfén beheerschen, en de veranderlijkheid dezer groot- 
heid èn van v, èn van T de oorzaak zijn, waarom het werkelijke 
gedrag afwijkt van dat, hetwelk zou beantwoorden aan de ideale 
van der WAALs’sche toestandsvergelijking met a en b konstant. 
Meer en meer schijnt het voorts te blijken, dat alle tot nu toe 
uitgedachte oorzaken die de veranderlijkheid van b zouden ver- 
klaren, toch gezamenlijk hun uitdrukking vinden in één betrekkelijk 
eenvoudige vergelijking. 
Wanneer men de vroegere onderstelling van volkomen harde en 
] ) Dit Verslag van 25 April 1913, p. 1433 — 1449, 
