808 
Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt aan: „ Onder- 
zoekingen verricht met ondersteuning van het van der Waals- 
fonds No. 6. Prof. Pu. Kohnstamm en K. W. Walstra. 
Instrumentarium ter bepaling van gasisothermen tot omstreeks 
3000 Atm. (Vervolg). 
(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 
B. De volumemeting ( Vervolg). 
Het brengen van het gas in de meetbuis. 
In de vorige mededeeling werd de vraag beantwoord, hoe het 
volume bepaald wordt van een hoeveelheid gas, die zich in de 
meetbuis bevindt, terwijl zij van onderen door kwik is afgesloten. 
Thans moeten wij beschrijven hoe wij de te meten gashoeveelheid 
daar in die positie krijgen. Daarvoor is liet meest ingewikkelde deel 
van het instrumentarium vereischt. 
Gelijk bekend is bestonden Amagat’s meetbuizen uit piezometers 
van den welbekenden Cailletetvorm. De hoeveel heid gas wordt 
gemeten bij lagen druk, de piezometer wordt in een stalen vat 
geplaatst, dat voor het grootste gedeelte met kwik, en verder met 
een drukoverdrachtsvloeistof is ge/uld, en door deze vloeistof met 
een perspomp op te persen wordt dan door het kwik het gas ver- 
dreven uit het piezometerreservoir en overgebracht in den gecali- 
breerden steel. Door deze wijze van werken is men echter genood- 
zaakt zich te bepalen tot een betrekkelijk geringe hoeveelheid gas. 
Immers zou men willen uitgaan van bijv. 1 L. gas onder normale 
omstandigheden dan moet ' het stalen drukvat zelf minstens 2 L. 
inhoud hebben. Ln een vat te construeeren van zoodanigen inlioud, 
dat volkomen afsluitbaar is en bij 3000 Atm. niet lekt, is zoo al 
doenlijk, dan toch zoo kostbaar, dat de uitvoering ervan uitgesloten 
schijnt. Toch is het zeer wenschelijk om niet met geringere hoeveel- 
heden te werken opdat de volumina bij hoogen druk niet al te klein 
worden. Om nu met een hoeveelheid gas van 1 L. te kunnen werken 
zonder dat de eigenlijke druk toestel van te groote afmeting zou 
worden, werd een inrichting geconstrueerd, die het veroorlooft de 
te meten hoeveelheid gas eerst tot 50 a 100 Atm. samen te persen 
en haar dan over te brengen naar de eigenlijke meetbuis. 
Als eerste vereischte geldt dat bij al de verrichtingen de meet- 
buis buiten en binnen voortdurend aan denzelfden druk moet zijn 
blootgesteld, daar anders de dunne glazen buis natuurlijk onmid- 
dellijk bezwijkt. Oorspronkelijk was het daarbij de bedoeling de 
