818 
die afgesloten wordt als men het werk ’s avonds af breekt nadat de 
raeetbuis met gas gevuld is (verg. boven p. 814), V 2 kan de ver- 
binding naar de groote drukbalans openen, resp. verbreken. Hier 
mondt de verbindingsbuis uit, die met den kop A en de ruimte C 
van de drukbalans (tig. I) in verbinding staat. Alle koppelingen zijn 
met staal op staal gedicht als boven. V 9 is het aflaatventiel, V 4 
eindelijk sluit den weg naar de voorpomp af. Deze voorpomp is een 
gewone olie zuig- en perspomp, waarmede men tot ongeveer 800 
atrn. kan komen. Heeft men dus de geheele ruimte voorbij F 1 tot 
dien druk volgepompt, dan wordt V 4 gesloten en de druk verder 
met het groote wiel der pers opgevoerd. Op den weg tusschen V 4 
en de vóórpomp bevindt zich nog een -L-stuk. De zijweg die hier 
ontstaat kan door een hoogedrukkraan van gewone constructie afge- 
sloten worden. Deze zijweg voert eenerzijds naar den kop van de 
kleine drukbalans, anderzijds naar een nauwkeurigen veermano- 
meter, die tot 300 atm. kan aanwijzen. Met behulp van dezen veer- 
manometer wordt - — gelijk boven gezegd werd — de druk geregeld 
in den tijd dat er geen communicatie is tusschen binnen- en buiten- 
zijde der meetbuis. 
Op de groote drukpers staat ten slotte nog een groote veermano- 
meter van Schafeer en Büdenberg die tot 5000 atm. gebruikt kan 
worden ; hij dient tot een voorloopige oriëntatie omtrent den 
heerschenden druk. 
C. De temperatuurmeting . 
Het was oorspronkelijk de bedoeling de temperatuur te meten 
onmiddellijk naast de meetbuis, dus binnen het vat L. Daarvoor 
waren dan ook in den aanvang de 3 en 4' : geïsoleerde draden in 
het stuk M bestemd. Maar een nauwkeurig vooronderzoek, op dit 
punt gericht, toonde aan dat aldus geen nauwkeurige temperatuur- 
meting te bereiken viel. Gelijk immers Lisell en Lussana reeds 
hebben aangetoond, verandert de weerstand van een metaaldraad niet 
alleen door de temperatuur maar ook door den druk. En deze laatste 
verandering bleek geenszins zeer regelmatig te zijn. Nu eens keerde 
een draad na drukverhooging bij atmosferendruk tot zijn oorspron- 
kelijken weerstand terug, dan weer traden blijvende weerstandsver- 
anderingen op. Bovendien zou voor eiken draad afzonderlijk empirisch 
vastgesteld moeten worden hoe groot de weerstandsverandering met 
den druk is, want deze veranderingen zijn bij draden uit schijnbaar 
hetzelfde materiaal volstrekt niet altijd gelijk. Nu vereischt echter 
zulk een ijking van den weerstandsdraad, dat men den draad in den 
