903 
element, en door de bepaling van de smeltpunten van natrinmsulfaat, 
(884© C.), lithiummetasilikaat (1201° 0.), synth. diopside (139J° C.), 
en synth. anorthiet (1552° C.), met behulp van elk der drie elementen 
achtereenvolgens. De arbeidsstroom werd op 0.002 Amp. konstant 
gehouden ; ter vergelijking dienden twee, in serie geschakelde, Weston- 
normaalelementen bij 20° 0., en een WoLFP’sche hulpbank; de 
E. M. K. der normaalelementen was aan het fysisch laboratorium 
alhier nauwkeurig gemeten. De ovens waren platinaweerstandsovens 
met binnenwikkeling van het alhier gebruikelijke type ; hunne regeling 
geschiedde met behulp van een dekadenrheostaat uit manganindraad. 
De verin ttingsstroom was gelijkstroom van 110 Volt en 20 tot 30 
Ampères. 
§ 4. De Komponenten. Wat de komponenten zelve betreft, moge 
het volgende opgemerkt worden. 
Het verband der drie modifikaties van het kiezeldioxyde : Si0 2 , is 
na het laatste, door C. N. Fenner met de grootste nauwkeurigheid 
verrichtte onderzoek (Amer. Journal of Science, 36 . 331 (1913)), 
thans wel in hoofdzaak duidelijk geworden. 
Bij 870° C. ± 10° is de overgangstemperatuur voor kwarts 
tridymiet gelegen; evenzoo bij 1470° C. ±10° die voor tridymiet 
cristobaliet. Alle drie deze modifikaties staan tot elkander in de 
verhouding van enantiotrope vormen. De omzettingssnelheid der ver- 
verschillende vormen in elkaar is zeer klein, en zoo blijven ver- 
tragingen, zelfs tot enorme bedragen, wel nimmer uit. Vandaar, dat 
men ook in de natuur bepaalde modifikaties van het SiO, 2 aantreft 
in ’t stabiliteitsgebied van andere modifikaties. 
Verder is er bij 575° C. een overgangspunt voor a — > /J-kwarts, bij 
117° C een voor a- — ^-tridymiet, bij 163° C. een voor ft — > y- 
tridymiet; deze overgangen hebben relatief snel plaats. 
Naar alle waarschijnlijkheid zijn verder de en /3-vormen van 
den cristobaliet met elkaar in min of meer stabiel evenwicht bij 
temperaturen tusschen 198° en 274° C. Het verband dezer vormen 
is uiterst gekompliceerd, echter voor dit onderzoek van geen direkt 
belang. 
Cristobaliet smelt bij ongeveer 1325° C. tot eene uiterst viskeuze, 
isotrope massa, welke bij snelle afkoeling tot ’t bekende , glas” wordt. 
Optisch is ’t kwarts van de twee andere vormen, door het groote 
verschil in brekingsindices gemakkelijk te onderscheiden ; daarentegen 
is de onderscheiding van tridymiet en cristobaliet zéér moeilijk. 
De brekingsindices van kwarts zijn: n e = 1.553 en n 0 = 1.544; 
die voor tridymiet: n«.— 1.469, m = 1.473, terwijl de assenhoek 
