025 
steeg en een stompen bovenwaarts gerichten top vormt, gewoonlijk 
met een kleinen top er voor. 
Tusschen deze abnorme complexen traden reeds spoedig andere 
abnorme complexen op, eveneens beginnend met een diepe daling, 
doch van veel grooteren dnnr. INog later werd het aantal dier lang- 
zamere complexen nog grooter, terwijl de beginvorm geheel verdween. 
Ten slotte bestond de curve uit een reeks van vrij wel voortdurend 
afwisselende en veranderende vormen. 
Een verklaring van deze curven stuit op groote moeilijkheden. 
Zeker is het dat de electrocardiagrammen betrekking hebben op 
buitengewoon abnormale omstandigheden. Wij hebben een hart vóór 
ons dat nog niet volledig ontwikkeld is, waarin de beide helften 
nog vrij met elkander communiceeren en waar ook de dnctus Botalli 
nog open is. Een embryo met een dusdanig onrijp hart wordt in het 
begin van zijn ontwikkelingsperiode asphyctisch gemaakt, zonder dat 
longademing kan intreden, ja zelfs lang voordat de normale bloedsomloop 
kan beginnen. Bovendien is het geheele vaatsysteem bloedleeg, zoodat 
het hart plotseling geen bloed meer kan voortpompen door het 
lichaam en door den placentairkringloop. De gevolgen zijn dus niet 
zéér gemakkelijk zelfs maar bij benadering te overzien. 
Op één punt kan echter gewezen worden. De gewone prikkel 
voor een normale hartcontractie ontstaat in de nabijheid van den 
rechter sinus venosus. Hiervoor is op den duur de aanwezigheid van 
een vaatinhoud, dus de aanvoer van veneus bloed noodig. Waar 
deze ontbreekt en ook definitief blijft ontbreken, daar mogen wij 
verwachten, dat spoedig de automatische regeling van uit den sinus- 
knoop haar werk neerlegt. Dan kunnen echter nog andere deelen 
van het prikkelingsgeleidingssysteem deze werking ten deele over- 
nemen. Bij het embryo N°. 3 geschiedt dit in den beginne van liet 
registreeren vermoedelijk afwisselend links en rechts, ten slotte alleen 
nog links. Er trad dus een tijdelijke ventrikelautomatie op. Tenslotte 
toen in de vermoeide spier de stofwisselingsproducten zich voort- 
durend meer en meer ophoopten ontstond in elk deel van de spier 
de ,,diathèse de contracture”, en zagen wij langdurende onregelmatige, 
wurgende, bijna tonische contracties optreden. Bij het blootliggend 
hart van embryo 2 konden wij inderdaad het optreden dier contractie 
gelijktijdig met de verlengde complexen gemakkelijk waarnemen. 
Wanneer wij de complexen die het tweede embryo in den beginne 
aanbood ook als een uiting van een tijdelijke kamerautomatie op- 
vatten, dan is vermoedelijk de eigenaardige schommeling in het 
begin van elk complex als een terugloopende boezemcon tractie te 
