961 
Hoe moet men zich nu het ontstaan van de voorkamertonen denken? 
Algemeen wordt aangenomen, dat harttonen ontstaan door spier- 
geruischen, trillingen van membranen (kleppen of vaatwanden) en 
door stroomwervels. Voor den eersten voorkamertoon is de verklaring 
voor de hand liggend. De spiercontractie zal wel hoofdzakelijk er 
toe bijdragen, maar dan zal de voo rkamer-sa men trekking minstens 
moeten duren tot aan de kamersystole en wel tot aan het dichtslaan 
van de atrio-ventriculaire kleppen. Dat trouwens in het isoelectrische 
deel van het Ekg. tussehen P en Q, de voorkamer nog samen trekt, 
bewijst het samenvallen van de grootste trillingen, van den voor- 
kamertoon met dit gedeelte, ja het gaat zelfs volgens fig. 3 nog een 
kort stuk door tijdens het ontstaan van den Abtop. 
De studie van liet oesophagopram bracht mij tot het vermoeden, 
dat de voorkamer-samen trekking, zonder voorafgaande verslapping, 
in de ventrikelsystole, overgaaf, in de uitkomsten der auscultatie en 
registratie der voorkamertonen vind ik de bevestiging .ervan. 
Trouwens vroeger gold het als een uitgemaakte zaak, dat alleen 
bij koudbloedige dieren b.v. bij den kikvorsch, de kamersystole pas 
invalt nadat de systole van den boezem geheel is afgeloopen, doch bij 
zoogdieren de verhouding samengestelde r is. 
Bij Donders’ Physiologie 2 e Duitsche uitgave 1859 p. 27 vond ik 
,,dass bei jedem Rhythmus zunachst die beiden stark ausgedehnten 
Vorhöfe sich zusammenziehen und gleich darauf die beiden Kammern, 
ferner die Vorhöfe sowohl wie die Kammern einen Augënblick im 
contraflirten Zustande verkorren Donders beschouwt de oude Hal- 
LER’sche meening van het elkaar afwisselen der voorkamer en 
kamercontractie als geheel weerlegd. Ook Schiep stond op dit stand- 
punt. Het is wel merkwaardig hoe desniettegenstaande de meening 
van H aller weer in de physiologie ingang heeft gevonden. 
Wat nu de tweede voorkamertoon betreft, de verklaring ervan is 
niet zoo eenvoudig: Mogelijk, dat stroomwervels in het spel zijn, ook 
is de mogelijkheid uitgesproken van actieve spierwerking bij de 
voorkamer-diastole en wel door D. Gerhardt (aangehaald door 
Wenckebach 1. c.). 
Met het vorenstaande wordt de zoo vaak in de literatuur vermoedde 
eerste voorkamertoon tot zekerheid gebracht. ZooKrehl’s waarneming 1 ) 
van 1889 bevestigd, Hürthle’s „Vorton’’, 2 ) die door verschillende 
onderzoekers geregistreerd werd op een vaste basis geplaatst ; Fahr’s 
initial vibrations” 3 ) naar de voorkamer-eontractie verplaatst, Bat- 
9 L. Krehl. Ueber den Herzmuskelton. Areh. f. (Anat. u ) Physiol. 1889. 
3 ) K. Hürthle. Ueber die mechanische Registrierung der Herztöne. Pflüger’s 
Arch. Bd. 60 S. 263. 
3 ) G. Fahr. l.c. 
