962 
taerd’s 1 ) Weiss’ 2 ) en anderer vondsten van voorkamertonen gesteund, 
terwijl er nog een tweede voorkamertoon aan toegevoegd wordt. 
Tot slot wil ik na nog eens terugkomen op den vroeger vermelden 
diastolischen toon. Ik meen dat wij hier te maken hebben met den 
3 en toon van Gibson-Einthoven. Gibson 3 ) vond bij enkele lieden, die 
een langzame hartsfrequentie hadden, een extra golfje „b” genoemd 
in het diastolische deel van de kromme van de v. jugularis en 
hoorde bij hen nu en dan een heel zwakken 3 en toon. Einthoven 4 ) 
kon in zijne harttoon-figuren dien 3 en toon terugvinden als een zwakke 
trilling, komende 0,13 sec. na het begin van den 2 en toon. Bij onzen 
proefpersoon, die een langzamen hartslag heeft, wisselende van 60 — 70 
per min. kon ik zeer dikwijls, maar niet altijd dezen 3 en toon als 
een zacht diastolisch geruisch hooren, dal duidelijker werd als de 
huis dieper ingeschoven werd tot 38 cM. ! Het blijkt dus in de 
kamer te ontstaan. Inderdaad vertoonde ook de venapols van deze 
proefpersoon vaak, doch niet altijd een fraaien ó-top van Gibson in 
het diastolische deel der hartperiode. 
Nu wil ik nog even teruggaan naar tig. 5, het oesophagogram van 
denzelfden proefpersoon, en wijzen op het golfje IV, in de diastole 
gelegen, op 0,135 sec. van lijn 4, de sluitingsplaats der semilunairklep- 
pen, dus overeenkomende met de plaats van Einthoven’s 3" n toon. 
Verder wil ik vermelden dat Frédéricq 5 ) nu en dan een derge- 
lijk diastolisch golfje vond in de voorkamerdrukcurve. 
Brengen wij al deze feiten met elkaar in samenhang: ontstaan 
in de kamer, niet constant zijn, golfje in cte voorkamer-drukcurve, 
in oesophagogram en in ve'na-polskromme, dan lijkt mij de verkla- 
ring van Gibson de meest begrijpelijke. Hij neemt voor het ontstaan 
van dezen 3 en toon aan, dat de atrio-ventriculair kleppen bij lioogen 
druk of groote vulling in het veneuse stelsel voortijdig en tijdelijk 
zullen sluiten en dit komt dan, doordat het bloed tijdens de diastole 
snel in de kamer stroomt en daardoor de membranen omhoog ge- 
werveld zullen worden. Zij geven een korten toon en belemmeren 
even liet afstroomen van bloed naar de kamer. 
Met liet bovenstaande hoop ik aangetoond te hebben, dat naast 
de oesophageale cardiographie, het beluisteren en registreeren van 
harttonen, door den slokdarm heen, gegevens verschaft, die het 
onderzoek, door den borstwand heen, verborgen hield. 
] ) P. J. T. A. Battaerd. ].o 
2 ) O. Weiss. l.c. 
3 ) A. Gibson. The significance of a hitherto indescribed wave in the jugular 
puise. The Lancet, Nov. 16, 1907. 
4 ) W. Einthoven. Een derde harttoon. Ned. Tijdschr. v. Ge eesk. 1907 Dl. 2. 
blz. 470. 
5 ) L. Frédéricq. La seconde ondulation posilive (première ondulation systolique) 
du pouls veineux physiologique chez le chien. Arch. intern, de Physiol. 1907. 
