972 
dieren vast, dat de tonus der skeletspieren wordt onderhouden dooi* 
impulsen, die langs de efferente, thorakale, autonome zenuwbanen 
de spieren bereiken *). Ik toonde dit aan, door eenzijdige doorsnijding 
der Kami eommunicantes, waarna de gelijkzijdige spieren atonisch 
worden. Zoo kon ik de door Boeke 3 ) met morphologisehe onder- 
zoekingen vastgestelde dubbele innervatie der skeletspieren, door 
physiologische proefneming volkomen bevestigen en tevens de betee- 
kenis vaststellen, die de autonome innervatie voor de dwarsgestreepte 
spieren heeft. 
Bij de vele operaties, die ik aldus verrichtte op kikkers, viel het 
mij op, dat, na den dood aan de geopereerde zijde de achterpoot 
nog slap was, wanneer de andere achterpoot reeds geheel verstijfd 
was. Zoo doorsneed ik 13 Januari bij een kikker de rechter Rami 
eommunicantes en de grensstreng zoo hoog mogelijk. Den volgenden 
middag om 6 uur was de kikker niet erg actief meer. Den 15 den 
Januari om 10 uur ’s morgens vond ik hem dood, alle ledematen 
zijn slap. Ik leg nu den kikker neer met de beide achterpooten in 
gelijke buighouding. Om 4 uur ’s middags zijn de rechter voor- en 
achterpoot nog geheel slap. De linker achterpoot echter is zoowel in 
heup- als kniegewricht stijf in buigstand met versterkte dofsaalflexie 
in het voetgewricht. Ook het linker schouder- en elleboogsgewricht 
zijn verstijfd. De lichaamsas is gekromd met de holle kant naar links. 
Van de foto kan men deze bijzonderheden gemakkelijk aflezen. 
Om half 6 is de toestand nog onveranderd. 
’s Avonds half 9 is er ook een begin van verstijving in den rechter 
achterpoot en in den rechter schouder. Om 11 uur zijn de rechter 
voor- en achterpoot ook geheel verstijfd. Den 18 den Januari is de lijk- 
verstijving opgeheven. Deze waarneming werd gedaan bij een tempe- 
ratuur van 17° Celsius. Aan de zijde waar de Rami eommunicantes 
waren doorgesneden trad de lijkverstij ving dus 7 uur later op dan 
aan den anderen kant waar de spieren nog door middel van de autonome 
zenuwbanen met het ruggemerg verbonden waren. Deze waarneming 
bracht mij tot een reeks van opzettelijk ingestelde proeven, waarbij 
ik, zooveel mogelijk, onberekenbare invloeden uitschakelde. Ik ging 
dan aldus te werk : Even, voordat ik den kikker in het vochtige 
kamertje ophing of ook wel eenige dagen te voren doorsneed ik 
aan den rechter kant de Rami eommunicantes en de rechter grens- 
streng bovenaan. Door onderbinding van het hart doodde ik den 
kikker, reeg dan een draad door de beide kaken en hing hieraan 
9 Folia Neurobiologica. VII. (1913), 378 en 837. 
2 ) Verslagen der Wis- en Nat. Afd. der K. Akademie v. Wetenschappen te 
Amsterdam. Versl. d. verg. v. April 1909 Deel 17 pag. 1008 — 1012. 
