Uit deze proeven, die ik nog ga voortzetten, blijkt duidelijk, dat 
doorsnijding van de bijbehoorende aehterwortels een vertraging ver- 
oorzaakt van de lijkverstijving der spieren. 
Hiermee is dus bewezen, dat de opvatting van Hermann, die be- 
helsde, dat de invloed van het centrale zenuwstelsel op het ontstaan 
der lijkverstijving zou tot stand komen door het afsterven der hoogere 
centra, waardoor impulsen naar de spier zouden toestreven, onjuist is. 
Immers bij mijn proefnemingen, waarin ik aan den éénen kant de 
aehterwortels doorsneed, is de weg van het centrale zenuwstelsel 
naar de spieren nergens onderbroken; alleen 'de aanvoer van reflex- 
prikkels (uit de proprioceptoren) is opgeheven. De bevordering der 
lijkverstijving is dus ook een reflectorisch proces. 
Vragen we ons nu af, hoe we de beteekenis der tonische inner- 
vatie voor het spoedige tot stand komen der lijkverstijving moeten 
opvatten, dan stel ik mij het antwoord ongeveer als volgt voor. 
Wij weten door Fletcher en Winterstein, dat de onmisbare oor- 
zaak van lijkverstijving te zoeken is in een chemischen toestand der 
spieren, welke door zuurstofgebrek ontstaat. 
Deze „chemische toestand” zal wel afhangen van de aanwezigheid 
van stofwisselingsproducfen. Welke deze zijn, is vooralsnog onbekend. 
Er zijn, meen ik, voldoende gronden om aan te nemen, dat het 
producten zijn van gedeeltelijke omzetting, want zuurstoftoevoer, die 
toch wel de stofwisseling bevordert, belet het ontstaan der lijken- 
stijfheid en verhooging van de temperatuur, die ook de omzetting 
ten goede komt, versnelt de lijkverstijving. 
Deze twee gegevens kunnen we niet anders met elkaar in overeen- 
stemming brengen, dan door aan te nemen, dat in het eerste geval 
de ruime zuurstoftoevoer de stofwisselingsprocessen tot hun normale 
einde doet verloopen, dus tot volledige oxjdaties voert, waarbij 
dan de schadelijke tusschenproducten niet ontstaan of niet blijven 
bestaan. Aldus is het ook begrijpelijk, dat temperatuursverhooging 
de lijkenstijfheid zoo bevordert, omdat bij de dan nog sneller 
en intenser plaats vindende stofwisseling de zuurstofbehoefte resp. 
het zuurstoftekort zich nog sterker doet gevoelen. 
Vergelijken we nu in dit verband de twee achterpooten van een 
kikker, waarbij aan den éénen kant de reflexprikkels voor den 
tonus niet meer kunnen toevloeien, dan heeft de ééne poot met 
ongeschonden reflexbaan spieren, die in tonus verkeeren, terwijl de 
tonus aan de andere zijde verdwenen is. De poot met spieren in 
tonus, die voor het onderhouden van dezen toestand meerdere stof- 
wisseling noodig heeft, zal dus sneller en sterker ophooping vertoonen 
