988 
Sterrenkunde. — De Heer E. F. v. d. Sande Bakhuyzen biedt 
aan een Naschrift op de mededeeling van den Heer J. E. 
de Yos van Steenwijk (21. 1513). „ Onderzoek omtrent de 
termen van nagenoeg maandelijkse! ie geriode in de maanslengte 
volgens de meridiaanwaarnemingen te Greenwich.” 
(Mede aangeboden door den Heer H. G. van de Sande Bakhuyzen). 
Prof. Battermann en Prof. Ernkst Brown hadden beiden de vrien- 
delijkheid mij in brieven aan Prof. Bakhuyzen er opmerkzaam op 
te maken, dat de door mij aangehaalde theoretische waarde van den 
laatste voor de beweging van het maansperigaenm (p. 1529), welke 
ontleend was aan Montlil Not 64 532, niet geheel overeenkomt met 
zijne definitieve uitkomst, welke door hem medegedeeld werd in 
Memoirs R. A. S. 59, 94 (vergel. ook Montlil. Not. 70, 3). Rekent 
men nu wederom met de door mij aangenomen waarde voor de aard- 
afplatting 1:297.5, dan wordt de theoretische uitkomst voor de side- 
rische beweging voor 1850 146435"16, zoodat mijne uitkomst uit de 
waarnemingen nu nog slechts O 15 grooter is, tegen te voren ()”26. 
Men nadert dus reeds tot de grenzen, binnen welke dit verschil 
aan de onzekerheid in de waarnemingsuitkomsten zou kunnen toege- 
schreven worden. Toch komt het mij nu voor, dat het gevonden 
verschil, hoe klein het zij, nog eene nadere beschouwing verdient, 
en dit wel voornamelijk in verband met de waarde welke Nevvcomb, 
blijkens zijne onlangs verschenen laatste groote verhandeling, uit de 
lange reeks der door hem bewerkte sterbedekkingen voor de perigaeum- 
beweging afgeleid heeft. Hij vond id. (p. 225) 146435 '29 ± 0 "02, 
eene uitkomst dus, welke zeer nauwkeurig schijnt te zijn en welke 
bijna volkomen met de mijne overeenstemt. 
Wij worden er zoo toe geleid, na te gaan in hoeverre kleine ver- 
schillen zouden kunnen geweten worden aan onjuistheden in de uit 
waarnemingen afgeleide grondslagen der theoretische berekening. 
Zulke onjuistheden zouden kunnen voorkomen in die gedeelten der 
perigaeumbeweging, welke afhangen van den vorm van aarde en 
maan. Laatstgenoemd gedeelte is zeer klein, doch ook waarschijnlijk 
zeer onzeker. Het moet berekend worden uit de libratieverschijnselen, 
en Brown vond uit de uitkomsten van Hayn daarvoor 0"03. 
Veel grooter (6''4) is de invloed van de aardafplatting, of juister 
van bet verschil tusschen polair en aequatoreaal traagheidsmoment 
der aarde, dat door betrekkingen, welke met het theorema van 
Clairaut in verband staan, kan afgeleid worden zoowel uit de uit- 
komsten van slingerbepalingen als uit die der graadmetingen. Op die 
