998 
Geologie. — De Heer Molengraaf? biedt eene mededeeling aan 
van den Heer H. A. Brouwer: „Over homoeogene irisluitsels 
van Kawah Rijen, Goentoer en Krakatau en kun verband met 
de omsluitende e (fusie f gesteenten.” 
(Mede aangeboden door den Heer Martin). 
Uit de studie der homoeogene inslnitsels van effusiefgesteenten 
blijkt, welke dieptegesteenten uit het raoedermagma kunnen kristal- 
liseeren en aan welke differentiaties dit magma gedurende den opbouw 
van een bepaald vulkanisch complex onderhevig was, ook wanneer 
de effusieve equivalenten van bepaalde differentiatieproducten, die 
onder de insluitsels voorkomen, niet onder de vulkanische gesteenten 
van het complex bekend zijn. Verder toonen ze ons de kristallisatie- 
voorwaarden van bepaalde mineralen, die uit een magma met een 
zekere chemische samenstelling slechts onder bepaalde omstandigheden 
kunnen worden gevormd 1 ). Voor de bepaling van den ouderlingen 
ouderdom van gesteenten van eenzelfde vulkanisch complex is de 
studie der insluitsels een belangrijk hulpmiddel, vooral bij de Indische 
vulkanen, die grootendeels zijn opgebouwd uit los gerold materiaal, 
terwijl natuurlijke ontblootingen slechts in gering aantal voorkomen. 
Kawah Idjen. 
De vulkanische producten van den Kawah Idjen 2 ) bestaan in 
hoofdzaak uit ascli en steeneh, die ten deele tot een conglomeraat 
zijn verhard en in den steden wand, die het kratermeer omgeeft, 
fraai zijn ontbloot. Iets boven de sluis der irrigatie, die bij hoogen 
waterstand het meer ontlast, begint een lavastroom, die den linker- 
oever der afwatering volgt. Langs de steile helling naar de sluis en 
in den lavastroom werden tijdens een kort bezoek in Augustus 191 2 
homoeogene en enallogene insluitsels verzameld. De omsluitende 
gesteenten zijn hypersteenaugietandesieten, waarin tegen een grijze 
tot grijszwarte glasrijke grondmassa talrijke lichtgekleurde fenokristen 
van plagioklaas afsteken. Onder het microscoop zien we in deze 
plagioklazen kernen van labradoor tot bytowniet en herhaalde afwis- 
seling van basischer en zuurdere schalen ; behalve lichtgroenen augiet, 
die soms is vertweelingd volgens (100) en hypersteen met een duidelijk 
pleochroisme iu lichtgroene en lichtbruingele kleuren, zien we soms 
x ) A. Lacroix, Les enclaves des roches volcaniques Macon 1894. Id. La Montagne 
Pelée et ses éruptions, Paris. 1904. 
2 ) Ft. D. M. Verbeek en Fennema, Java en Madoera. I. p. 81. Amsterdam 1896. 
