J 008 
de proelruimte bereikt wordt. Boven in de proefruimte bevindt zich 
de lielinmtherinometer H met staalcapillair (zie uittreden capillair 
schematisch nabij S aangegeven), die van onzen cryomagnetischen 
toestel in zijn gewonen vorm (Med. 139«) deel uitmaakt. Het gas 
stijgt dan verder op in het vacnnmglas en ontwijkt langs S (wat de 
plaatsing betreft schematisch geteekend) naar den gazometer of' naai- 
de luchtpomp. De glazen buizen KenL dienen om ter plaatse waar 
zij in de hoofdbuis monden waterstof af te kunnen voeren. Van de 
verschillende hulpinrichtingen zij nog vermeld de dikwandige koperen 
buis M, die het proefbnisje omgeeft en dient om de temperatuur van 
het gas, die het omspoelt, overal gelijk te maken. Verder de verwar- 
mingsdraad Z, welke dient om te voorkomen dat de toevoercapillair 
van het proefbnisje dicht vriest. Natuurlijk kan in den cryostaat ook 
op de gewone wijze vloeibare waterstof gebracht worden, om het 
proefbnisje in een bad van vloeibare waterstof te dompelen. 
Het leverde vrij groote moeilijkheid op om een staaf vaste zuur- 
stof van 5 a t> cm. lengte te verkrijgen, die volkomen dicht was. 
Daar bij het bevriezen het volume van de zuurstof ongeveer 1 / i 
inkrimpt bestaat er groote neiging om holten te vormen. Een homogeen 
staafje kan men alleen verkrijgen door de vloeistof in den eylindrischen 
vorm geleidelijk van beneden af naar boven toe te doen bevriezen./ 
Zoodra immers zich vaste stof in den hals van het buisje afzet moeten 
er, daar de toevoer van vloeibare zuurstof wordt afgesneden, holten 
in de proefmassa ontstaan 1 ). De moeilijkheid om een homogene dichte 
staaf te verkrijgen werd nog vergroot door de omstandigheid, dat 
het bevriezen bij de proeven moest geschieden binnen een verzilverd 
vacuumglas en liet dus niet met het oog gevolgd kon worden. 
Om een stap nader te komen tot de oplossing van dit vraagstuk, 
dat nog steeds moeilijkheden oplevert, hebben wij gebruik gemaakt 
van de mogelijkheid om het warmtegeleidingsvermogen van een 
dubbelwandig vacuumglas naar willekeur te regelen. Het proefbuisje, 
waarin de zuurstof bevroren wordt, is dubbelwandig genomen (niet 
verzilverd); er werd waterstof juist tot den (geringen) druk tusschen 
de wanden gelaten bij welken, volgens voorafgaande proeven met 
bevriezing in een doorzichtig bad, het bevriezingsproces zoo gunstig 
mogelijk plaats greep. Daarbij bleek het gunstig, dat er boven in liet 
buisje latente warmte door de condensatie van gasvormige zuurstof, die 
! ) Op het bevriezen van zuurstof en hel overgaan van de doorzichtige in de 
ondoorzichtige massa in elkaar, zal later worden teruggekomen. Er vormt zich bij 
afsluiting van toevoer van vloeibare zuurstof gewoonlijk een langgerekte holte, die 
bij verdere uitbreiding den vorm van een binnen een beperkte ruimte grillig opge- 
wonden worm aanneemt. Dezelfde bevriezingswijze werd bij waterstof reeds in DJ07 
door Kamerlingh Onnes op het natuur- en geneesk. congres te Leiden gedemonstreerd. 
