1014 
Vooi • wij in den zomer van 1913 eindelijk tot deze proeven konden 
komen, was het belang er van nog om een nieuwe reden toegenomen. 
Naast de hypothesen, met welke reeds in de zooeven genoemde ver- 
handeling rekening werd gehouden kwamen nu hypothesen x ) van 
een ander type. 
Bij de eerste raakt men niet aan de wet van aequipartitie, maar 
neemt men of poly merisaties, gelijk de bovenvermelde, aan óf wel 
eene bijkomstige potentieele energie, een „moleculair veld’’, waarvan 
de grootte, behalve door het veld, door de mate van eenzijdigheid 
van de richting der magnetische assen van de moleculen bepaald 
wordt (Wetss en Foëx, Kamerlingh Onnes en Oosterhüis). 1 2 ) Bij het 
nieuwe type (Oosterhüis, Iyeesom) onderstelt men daarentegen eene 
energieverdeeling, die volgens de leer der quanten bepaald wordt. 
Bij den uitersten vorm van dit type voert men geen andere onder- 
stellingen dan die der qnantenleer in. Er is natuurlijk plaats voor 
overgangsvormen tusschen dezen uitersten vorm en het andere type 
van opvattingen. Men verkrijgt deze door naast de energieverdeeling 
volgens de quanten leer ook nog poly merisaties of een moleculair 
veld aan te nemen. 
Het is nu niet alleen voor het magnetisme, maar ook voor de leer 
van de moleculaire werkingen in het algemeen van belang om door 
proeven tusschen de twee verschillende typen van hypothesen te 
beslissen. In de allereerste plaats zijn daarvoor proeven noodig 
waarbij de paramagnetische moleculen op verschillende afstanden 
worden gebracht. Immers wanneer de straks vermelde vraag in 
ontkennenden zin moest worden beantwoord en de susceptibiliteit per 
molecuul dezelfde bleef op welken afstand van elkaar de moleculen 
zich ook bevinden, dan zouden daarmede alle hypothesen van de 
1) Evenals gedeeltelijk bij het opstellen van de hypothesen van de eerste soort 
liet geval is geweest, waren onze vroegere magnetische onderzoekingen ook mede 
aanleiding voor het opstellen van de hypothesen van de twee ie soort. 
De hypothese, dat het resulteerend magnetisch moment van het molecuul ver- 
andert, kan op tweeërlei wijze worden ingevoerd. In de eerste plaats op de boven 
reeds aangehaalde wijze door polymerisaties aan te nemen. In de tweede plaats 
door te onderstellen, dat de veranderingen uitsluitend binnen het molecuul zelf 
plaats vinden. Door continue verandering van deze soort kan men natuurlijk elke 
afwijking van de wet van Curie verklaren. Er kan dan echter van beslissing tusschen 
de bovengenoemde typen van theoriën geen sprake zijn Trouwens de bedoelde 
onderstelling schijnt reeds daarom minder aannemelijk, omdat in de gevallen, waarin 
Weiss er toe geleid werd eene verandering van het moleculair moment aan te nemen, 
dit steeds eene discontinue (door verandering van het aantal magnetonen) en bij 
alle moleculen tegelijk plaatsgrijpende wijziging was, terwijl het moment dan verder 
binnen een bepaald temperatuurgebied geen verandering onderging. 
