1126 
De bepaling van vj- is dus voldoende ter bepaling van D k en ook, 
als men 1\ en p k noteert, Ier bepaling van de grootheid s. Het is 
voornamelijk aan Sydney Young te danken, dat men voor een groot 
aantal stoffen de waarde van Dj. en de daarbij behoorende waarde 
van 6' kent. Laten de waarnemingen niet de reclitstreeksche bepaling 
van vjc toe, dan kan men zich ter berekening van s, maar niet met 
dezelfde zekerheid, van andere methoden bedienen om Dj. te bepalen 
en met behulp van deze waarde en de kennis van M, pj. en Tj. 
volgens de hierboven gegeven formule de grootheid s bepalen. Nu 
is het merkwaardig in hoe hooge mate deze grootheid bij alle niet 
associeerende stoffen evengroot gevonden wordt, en slechts weinig 
van 3,77 blijkt te verschillen. Of zij bij alle normale stoffen inder- 
daad deze waarde heeft, of er speciaal voor stoffen met kleine 
molekulen niet een kleinere waarde bestaan zal, wil ik echter op 
dit oogenblik niet op nieuw bediscussieeren, maar wel wil ik er op 
wijzen, dat de merkbaar grootere waarden van .y, die bij associee- 
rende stoffen door Sydney Youkg worden opgegeven, zich volkomen 
met deze waarde van ,y=3,77 laten verklaren. 
Door Sydney Young wordt (Proceedings physical Society of London 
July 1894) voor Azijnzuur opgegeven s = 5, voor Methylalcohol 
*• = 4,52, voor Ethylalcohol s = 4,02 enz. 
Nu moet voor associeerende stoffen in de formule voor Dj-, die 
wij hierboven hebben gegeven, een , wijziging worden aangebracht, 
en wel in de waarde van' M. Laat er 1 — x k enkel-molekulen aan- 
wezig zijn en x k dubbel-molekulen, dan is het in den kritischen 
toestand aanwezige molekulairgewicht — M x (l — xi)-\-M\xj z en 
daar J/ s = '2M X is, is het molekulairgewicht = M x (1 -J- x k ). En 
bijgevolg verkrijgt men: 
0,001293 p k 
Djc = — M x (1 4- . 67 ,) - - s 
28,84 1 V ’ RTj. 
wat, als men weder stelt: 
pkn 
RTjc 
overeenstemt met : 
j ^ = yi( 1 +«a) 
Vk V k 
De verhouding, waarin de kritische dichtheid staat tot die, welke 
met het volgen van de wetten van Boyle en Gay-Lussac zou aan- 
wezig zijn, is dus om twee redenen grooter. Vooreerst om het 
