1127 
bestaan van de grootheid Xk en ten tweede om liet bestaan van 
ó‘]> l. En de waarde van Sydney Young voor Azijnzuur, nl. 5 is liet 
product s (1-J-i’i). En voor s weder aannemende 3.77, bepaalt men 
5 
1 -4- xj c ■= of 1 -j- X]; = 1,324. Maar men is van deze waarde 
3.77 
van ;rj c alleen zeker, als men ook in dit geval .v = 3,77 mag aan - 
nemen. En nu is dit wel a priori waarschijnlijk, daar de waarde 
van s, afwijkende van 
8 
3"’ 
d$ waarde welke men verkrijgt als men 
b invariabel stelt, alleen afhangt van de wijze, waarop b afneemt, 
maar het scheen mij toch wenschelijk dit nader te onderzoeken. 
Daartoe heb ik de toestandsvergelijking voor een associeerende stof 
nauwkeuriger nagegaan. Zij heeft de gedaante: 
RT 
a x 
v — bi- v 1 
De teller, die gelijk zou zijn aan R x TM X (1 — p) it 2 TM^x, is, daar 
M 1 R l T = M 3 R/T is, in dezen eenvoudigen vorm te schrijven. 
De waarde van b x is b x (1 — x)-}-b. 2 x; of daar b i = e lb l is, vinden 
wij voor b x de waarde b x l+.r). En de waarde van a x bestaat uit 
3 termen, nl. 1“. a x (1 — r) 3 , de bijdrage geleverd door de aanwezige 
en kei- moleculen. 2". 2 X 2fifi^ (1 — x), de attractie van de aanwezige 
enkel-molekulen uitgeoefend o[> de aanwezige dubbelmolekulen en 
omgekeerd en 3 U . den term (2a 1 x) 2 . Te samengevoegd vinden wij 
a, (1 — ^ + 2^;)* =a 1 
Wij kunnen dan de toestandsvergelijking onder den volgenden 
vorm brengen : 
P = 
RT 
1 -\- x 
1 A-x 
l+« 
Vergelijken wij deze gedaante der toestandsvergelijking der 
associeerende stof met die der stof, als die alleen enkelmolekulen 
zou bevatten, dan zien wij dat bij gegeven druk en temperatuur 
T 
- — T x , bij een volume Kj der enkel-molekulen een volume V x 
i 
der associeerende stof behoort, welke (J -j-.r) maal grooter is, en wel 
over het geheele gebied. Alleen de waarde van x is veranderlijk. 
En er behoort, zooals ik als bekend mag onderstellen nog een tweede 
(dx p\ 
vergelijking nl. I - I = 0 bij, ter bepaling van x. Maar op het 
\dx J v 
