1250 
overeenkomstig onze hypothese, de duisterheid der lijn hoofdzakelijk 
door anomale dispersie veroorzaakt, dan _ ziet men onmiddellijk 
dat de lijn asymmetrisch moet zijn, en wel schijnbaar verschoven 
naar rood indien n 0 f> 1. 
De verschuiving naar rood moet toenemen naarmate men den 
rand der schijf nadert. Immers nabij den rand zijn geringere straal- 
krommingen reeds voldoende om te veroorzaken dat naar ons toe- 
gerichte stralen uit richtingen afkomstig zijn, van waar zij weinig 
licht meebrengen. Men kan in Fig. 2 met dien toestand rekening 
houden, door de twee stippellijnen dichter bij de lijn n = 1 aan te 
brengen. Het is duidelijk dat daardoor de breedte der lijn toeneemt, 
en wel vooral aan den kant van het rood. Dit komt juist overeen 
met het waargenomen karakter der verplaatsingen, zooals dat door 
Buisson en Fabky en door Adams beschreven wordt. 
Adams, die het verschijnsel aan drukking toeschrijft, is natuurlijk 
niet op het denkbeeld gekomen om eens te onderzoeken of wellicht 
de grootte der verplaatsingen samenhangt met de sterkte der lijnen. 
Evkrshed vond, dat in het spectrum van het midden der schijf ge- 
middeld de sterkere lijnen veel grootere verplaatsingen toonen dan 
de zwakkere. Hij onderstelt, dat dit met niveau-verschillen samen- 
hangt 1 ); want zijn verklaring van de verschuivingen (op grond van 
het beginsel van Doppeer) kon op zichzelf evenmin als die van 
Adams het bestaan van een verband tusschen verschuiving en 
lijnsterkte doen vermoeden. De dispersie-theorie echter leidt tot de 
volgende betrekking. Daar de verplaatsing niet anders is dan 
een uiting van de asymmetrie der lijn, is haar bedrag een fractie 
van de lijnbreedte, en neemt daarom toe van de zeer zwakke naar 
de sterkere lijnen. Maar er staat tegenover, dat met het toenemen 
van de lijnsterkte de bedoelde fractie kleiner wordt. Immers denken 
wij ons, bij een gegeven constante waarde van n 0 , dispersiekrommen 
geteekend voor lijnen van verschillende sterkte, dan zien wij gemak- 
kelijk in, dat bij zeer sterke lijnen de asymmetrie veel minder 
duidelijk aan den dag zal treden, omdat de betrekkelijk kleine 
waarde van n 0 — 1 daar weinig merkbaar verschil teweeg brengt 
tusschen de gemiddelde groote bedragen van -j- (n — 1) aan den rooden 
en — in — 1 ) aan den violetten kant der lijn. Het grootst moeten 
dus de verplaatsingen zijn voor lijnen van middelbare sterkte. 2 ) 
Toetsen wij deze gevolgtrekking aan het waarnemingsmateriaal 
b Evershed, Kodaikanal Observatory, Bulletin N°. 36, p. 50. 
2 ) Deze bijzonderheden heb ik reeds in 1910 uit de theorie afgeleid (zie Versl. 
Natuurk. AM. XV11I, blz. 923), maar toen niet geverifieerd. 
