1253 
verklaart die eenvoudig uit de verscheidenheid der waarden van n g . 
De verhouding namelijk van n 0 — 1 tot de bedragen van ± (n — 1) 
in de omgeving eener lijn bepaalt den graad van haar asymmetrie; 
en de grootheid n 0 moet noodzakelijk sterk fluctueeren langs het 
spectrum, omdat zij beheerscht wordt door de ligging en de sterkte 
van al de lijnen, behoorende tot de omgeving der beschouwde lijn. 
Het YiVmsKmi- effect in het spectrum van zonnevlekken, beschouwd 
uit het oogpunt der anomale-dispersietheorie. — Uit de in 1909 ont- 
wikkelde hypothese omtrent den oorsprong der liehtverdeeling in 
zonnevlekken vloeit, gelijk destijds reeds werd aangetoond 1 ), een 
verklaring van het EvERSHED-effeet on middellijk voort. Naar die uit- 
eenzetting moet hier verwezen worden. De bedoelde vlekkenhypo- 
these heeft inmiddels aan waarschijnlijkheid gewonnen, omdat ver- 
beterde inzichten aangaande het wezen der fotosfeer 2 ) thans ver- 
oorloven zich voor te stellen, dat de gebieden van minimale optische 
dichtheid (vortexgebieden), die zich als vlekken openbaren, gelegen 
zijn beneden het fotosfeer-niveau, in lagen dus waar ongetwijfeld 
dichtheidsgradienten van voldoend bedrag worden aangetroffen om 
de vereischte straalkrommingen te veroorzaken. De cirkelbogen SS' 
in de figuren der genoemde mededeeling van 1909 mogen dus nu 
deelen voorstellen van een beneden de fotosfeer gelegen niveau. 
Verder neme men in aanmerking dat die teekeningen geheel 
schematisch bedoeld zijn. In een werkelijke vlek zijn de toestanden 
veel ingewikkelder. De vorm der depressie is daar niet, zooals aan- 
genomen werd, sferisch ; en allerlei onregelmatige gradiënten zullen 
zich bovendien leggen over den meer stelsel matigen dich theids- 
gradient van het vortexgebied. Maar de figuren illustreeren voldoende 
hoe het hoofdkarakter van het verschijnsel verklaard kan worden, 
namelijk de verschuiving der lijnen van het spectrum derpenumbra 
naar rood aan de randzijde, en naar violet aan de centrum-zijde van 
een excentrisch geplaatste zonnevlek. 
Thans moeten wij de theorie gaan toetsen aan de algemeene 
wetten en de fijnere bijzonderheden van het verschijnsel, voor zoover 
die uit de waarnemingen van St. John zijn af te leiden. 
Twee wetten werden door St. John in het licht gesteld : de af- 
neming van het gemiddeld bedrag der verplaatsingen naarmate de 
lijnsterkte toeneemt, en het grooter worden van de verplaatsingen 
met de golflengte. Op den derden, zeer treffenden, regel dat voor 
9 Verst. Natuurk. Afd. XVIII, blz. 190—194, 1909, 
2) Versl. Natuurk. Afd. XXII, blz. 64, 1913. 
84 
Verslagen der Afdeelmg Natuurk. Dl. XXII. A u . 1913/14. 
