1254 
elke gegeven lijnsterkte en kleur de bedragen der verplaatsingen 
toch nog zoo uitermate sterk verschillen van lijn tot lijn, vestigt hij 
de aandacht niet in het bijzonder. 
Juist aan deze derde eigenaardigheid, waarmee de heerschende 
voorstellingen omtrent de zon geen weg weten, kan een criterium 
voor de bruikbaarheid der dispersietheorie worden ontleend. Dit 
willen wij eerst aantoonen ; om dan vervolgens de beide andere 
algemeene wetten van het verschijnsel te behandelen. 
De getallen, door St. John als „verplaatsingen” opgegeven, be- 
duiden steeds: de verschillen in plaats tusschen de geschatte „zwaarte- 
punten” van de doorsneden eener lijn aan de twee tegenovergestelde 
randen der vlek. Zij meten dus, om zoo te zeggen, de vervorming 
of scheefheid van de lijnen. 
Indien nu de zoo gedefinieerde verplaatsing eener lijn A afhangt 
van het brekend vermogen der middenstof voor omliggende golven, 
moet zij merkbaren invloed ondervinden van een sterke naburige 
lijn B, omdat deze op bepaalde wijze den brekingsindex doet 
varieeren. In d e rechterhelft van Fig. 2, blz. 1249 is de anomalie der 
dispersie-kromme die door B alléén zou zijn teweeggebracht, .voor- 
gesteld door gedeeltelijk gestippelde kromme lijnen. Ligt A in de 
nabijheid van B, in een der posities A 2 of A s , dan superponeert 
zich haar eigen dispersie-anomalie (die in A l te zien is) op de ge- 
stippelde takken en wordt dus vervormd. Daar liet brekend vermogen 
van de middenstof gegeven is- door de waarden van n — 1, zal het voor 
de omgeving van A verschillend zijn in de drie gevallen, voorge- 
steld door A x , A 2 en A 3 . Wij zullen weer buiten beschouwing laten 
de zone, begrepen tusschen twee evenwijdige lijnen ter weerszijdo 
van de lijn n — 1, omdat de waarden van n die daarbinnen liggen 
geen merkbare brekingseffecten teweegbrengen. De gearceerde velden 
geven dus aan, welke golven bijdragen tot de vorming der dispersie- 
banden, en tevens in welke mate zij dat doen. Het TrMicht 1 ), beant- 
woordend aan de velden die boven de zone uitsteken, veroorzaakt 
de lijnverplaatsing naar rood die men aan de randzijde der vlek 
waarneemt; het F-licht, beantwoordend aan de velden die onder de 
zone uitsteken, bewerkt de verschuiving naar violet aan den 
centrum-kant. 
Vergelijken wij nu voor de gevallen A l} A 2 en A s de horizontale 
afstanden tusschen de „zwaartepunten” van hun /f-veld en hun 
F-veld, dan zien wij onmiddellijk dat A 2 een kleinere verplaatsing 
zal toonen dan A,, en A s een grootere verplaatsing dan A 1 ; maar 
!)' Gedefinieerd in Versl. Natuurk. Afd. XVI II, blz. 190, 1909. 
