1255 
het verschil tusschen de gevallen A 3 en A x is minder in het oogloopend 
dan dat tusschen A 2 en A 1 . 
De dispersietheorie doet derhalve een zoodanigen wederzijclschm 
invloed van Fraunhofersche lijnen verwachten, dat als een sterkere 
lijn B gelegen is aan de roode zijde van A, de verplaatsing van 
A kleiner zal zijn dan een zekere „normale” ot' gemiddelde 
waarde, kenmerkend voor de intensiteitsklasse en de kleur waartoe 
A behoort ; en dat als B zich aan de violette zijde van A bevindt, 
de invloed tegenovergesteld zijn zal, maar geringer. 
Op de volgende wijze werd deze verwachting geverifieerd. Na op 
een atlas van het normale zonnespectrum de 506 door St. John 
gemeten lijnen te hebben aangeteekend, zocht ik al de gevallen uit, 
waarin een gemeten lijn A van een intensiteit kleiner dan 4 zich 
O 
bevond op een afstand van 0,5 A. of minder aan den violetten 
kant van een sterkere lijn B. In enkele van die gevallen bezat A 
" . ° 
bovendien een sterke buurlijn B' op minder dan 0,5 A. aan den 
anderen kant : deze werden natuurlijk uitgeschakeld. De over- 
blijvende 43 paren zijn opgenomen in de eerste kolom van 
Tabel IV, terwijl de tweede kolom de elementen, de derde de 
intensiteiten geeft. In de vierde kolom vindt men de waargenomen 
verplaatsingen, in de vijfde de „normale” verplaatsingen. Hoe deze 
laatste uit het geheele waarnemingsmateriaal werden afgeleid met 
behulp van door St. John berekende gemiddelden, is vermeld in 
eene verhandeling die spoedig verschijnen zal in het Astrophysieal 
Journal. Nog andere bijzonderheden die daar uitvoerig zijn mede- 
gedeeld, kan ik hier onbesproken laten. (Zie voor Tabel IV pag. 1256). 
De verschillen, opgenomen in de zesde kolom, leveren een ver- 
rassende bevestiging van de theorie. Alle (met slechts één ontwijfelbare 
uitzondering) zijn zij negatief, wat zelfs fraaier uitkomt dan verwacht 
werd, omdat groote fluctuaties behooren tot het karakter van het 
verschijnsel. De gemiddelde wijziging die de verplaatsing van een 
lijn A in de positie A 2 ondergaat wegens de nabijheid van B, 
bedraagt — 0,0052 A. 
Vervolgens zijn uitgezocht de lijnen A, verkeerende in het geval 
van A 3 . Er werden 39 zulke paren aangetrolïen, zie Tabel V ; 27 
daarvan toonen inderdaad positieve afwijkingen van de normale 
verplaatsingen, overeenkomstig de verwachting. Onder de 12 welke 
negatieve afwijkingen geven, zijn er enkele die óók aan den anderen 
kant een sterkeren metgezel hebben, hoewel op iets grooteren afstand, 
en die men dus eigenlijk wel had mogen weglaten uit de lijst. De 
gemiddelde wijziging der verplaatsing van een lijn A in de positie 
84* 
