1 259 
O 
A, onder den invloed van B, is -f- 0,0014 A. (Bij uitschakeling 
O 
van de twijfelachtige gevallen zon -f- 0,0019 A. gevonden zijn). 
Het is wel nauwelijks te denken dat deze merkwaardige uitkomst 
geheel een spel van het toeval zou zijn ; maar natuurlijk is voort- 
gezette toetsing aan uitgebreider waarnemingsmateriaal toch zeer 
gewenscht. Blijkt de betrekking algemeen door te gaan, dan pleit 
zij zeer ten gunste van de meening, dat het EvERSHED-effect geheel 
op anomale dispersie berust. (Zie voor Tabel Y pag. 1260). 
Daarmee is tevens opgelost de vraag naar de oorzaak der aan- 
merkelijke verschillen in grootte van de verplaatsingen, zelfs bij 
lijnen van gelijke sterkte. Immers Fig. 2 toont ons, dat het bedrag 
der verplaatsing eener lijn wel is waar voor een groot deel afhangt 
van de anomalie die zijzelve in de dispersiekromme teweegbrengt, 
maar toch ook voor een deel van de gedaante dip de dispersie- 
kromme hebben zou als de lijn in kwestie er niet was, dus van 
den loop van n a . En het spreekt vanzelf dat n n sterk fluctueert 
langs het spectrum. 
Onderzoeken wij verder, hoe uit het oogpunt der dispersietheorie 
de twee door St. John genoemde wetten van het EvERSHED-effect te 
verklaren zijn. Vooreerst dan de toeneming der verplaatsingen met 
de golflengte. 
Drie oorzaken zullen in het algemeen samenwerken aan het teweeg 
brengen van de duisterheid eener Fraunhofersche lijn : absorptie, 
moleculaire verstrooiing, en verstrooiing door straalbreking; maar 
hare aandeeien in dat effect behoeven niet bij alle lijnen in dezelfde 
verhouding te staan. 
Op blz. '1252 is er reeds op gewezen dat roode lichtbundels langere 
wegen door de zonnegassen hebben afgelegd dan violette, en dus, 
meer dan deze, gelegenheid hebben gehad om door straalbreking te 
worden verstrooid. 
Indien wij derhalve twee lijnen van gelijke sterkte, waarvan de 
eene tot het violette, de andere tot het roode deel van liet spectrum 
behoort, met elkander vergelijken, dan zal bij de roode lijn een 
belangrijker deel van de duisterheid aan straalbreking te danken 
zijn. En juist dit deel is het, waarop het EvERSHED-effect in zonne- 
vlekken betrekking heeft. Zoo wordt liet begrijpelijk dat de verplaat- 
singen toenemen van het gebied der kleine naar dat der groote 
golflengten. 
De betrekking tusschen de grootte der verplaatsingen en de 
lijn sterkte schijnt op het eerste gezicht vreemd. De verplaatsingen 
toch nemen af met toenemende lijnsterkte. Men zou geneigd zijn 
het omgekeerde te verwachten, vooral omdat de algemeene verschuiving 
