1330 
Uit deze proeven leeren we, dat gelatine, agar-agar cn celloidin, 
die in vloeistof opgezicollen zijn, in verzadigden damp geen geivichts- 
verlies ondergaan, wanneer het experiment zuiver genomen wordt. 
Wel zijn in het systeem eelloïdin-alcohol de uitkomsten niet zoo 
fraai als in de andere, maar de afname, die met de oude methode 
100 — 200 m.G. bedroeg, is toch tot enkele m.G. teruggebracht; we 
moeten daarbij in aanmerking nemen, dat de spanning van den alcohol 
belangrijk grooter is dan die van water. Daarom werd de 6e reeks 
proeven bij 0° genomen ; in overeenstemming met de verwachting 
waren de resultaten gunstiger dan bij 21,4°. 
Aan de door von Schroeder het eerst uitgesproken meening, dat 
hier strijd met de tweede hoofdwet der thermodynamica bestond, is 
door de thans meegedeelde proeven elke feitelijke grond ontvallen; 
de tweede hoofd wet blijft, gelijk men trouwens wel mocht ver- 
moeden, ongerept. Natuurlijk blijft het verschijnsel, dat een aantal 
stollen in vloeistof sterker dan in damp opzwellen, bestaan ; maar 
dit kan, naar het ons voorkomt, voldoende verklaard worden door 
aan te' nemen, dat de opname in damp op het laatst uiterst lang- 
zaam geschiedt. Wij hebben ook nog nagegaan,. of niet volkomen 
opgezwollen gelatine en celloïdine, in damp geplaatst, wellicht in 
ons nieuwe toestel wel meer water opnamen en tot het werkelijke 
evenwicht kwamen. Dit bleek niet liet geval; bij gelatine bijv. van 
deze samenstellingen: 1 gelatine op 26 gewichtsdeelen water; 1 : 24,2 ; 
'1:18.8: 1:15,8; 1 : 6,5, (het „valsche dampevenwicht” is ongeveer 
1 : 0,7) werd in 5 dagen geen ge wicht verandering geconstateerd 1 ). 
De opname vindt dus zonder twijfel buitengewoon langzaam plaats. 
Dit hangt waarschijnlijk samen met het feit, dat de dampspanning 
van gelatine (en talrijke andere stoffen) reeds als ze nog slechts 
betrekkelijk weinig water opgenomen hebben, zeer nabij die van 
zuiver water ligt"); de geheele verdere aanzienlijke opname van water 
heeft dus slechts zeer weinig invloed op de dampspanning. Anders 
gezegd, het verschil van de dampspanning van zuiver water en van 
gelatine in „dampevenwicht” is zeer gering, en dientengevolge zal 
de snelheid van opname door de gelatine ook zeer klein zijn. Dat 
deze in vloeibaar water toch groot is, is gemakkelijk uit de 50000 
keer grootere dichtheid te verklaren. 
Wij wenschen nog even op te merken, dat de hier bedoelde be- 
palingen alle op de statische methode verricht zijn, welker onvol- 
komenheid wij aangetoond hebben ; een zeker oordeel wordt eerst 
O Deze proeven werden ook nog op de dynamische methode met U-buizen 
gedaan, met hetzelfde resultaat. 
2 ) Katz, deze Verslagen 19, 649 '191011). 
