1351 
Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt eene mededeeling 
O 
aan van den Heer H. Hulsho ¥: „Over den thevmodynamischen 
potentiaal als kinetische grootheid” . (Eerste gedeelte). 
(Mede aangeboden door den Heer Lorentz). 
In eene mededeeling, voorkomende in het Zittingsverslag der 
Koninkl. Akademie van Wetenschappen te Amsterdam van 29 Januari 
1900 1 ), is door mij uiteengezet, dat in de capillaire laag de mole- 
culaire druk als direct gevolg van de attractie der deeltjes in ver- 
schillende richtingen een verschillende waarde moet hebben, terwijl 
de thermische druk (de som van den moleculairen en den uitwendigen 
druk) in alle richtingen even groot moet zijn. Dientengevolge treedt 
in de capillaire laag een toestand op, waarin de uitwendige druk in 
de richting dier laag /> 2 eene geheel andere waarde heeft als de 
druk normaal op deze laag g x d. i. de druk in de homogene damp- 
en vloeistofphase. In het oppervlak bleek nu eene spanning te bestaan 
De moleculaire druk kon gemakkelijk zoodanig gedefinieerd worden 
dat de oppervlaktespanning in overeenstemming was met de door 
Prof. van der Waals langs thermodynamischen weg bepaalde capil- 
laire energie 
I o(f- — T x r\ -j- PjV — ;iM)dh, 
1 
waarin Q= en v het volume is voor een moleculair gewicht M 
v 0 
gram en 
" 2 d/i 2 4/ dld 
Beide integralen, die over de geheele hoogte der overgangslaag 
moeten worden uitgestrekt, zijn aan elkaar gelijk en dit is tevens 
liet geval met twee overeenkomstige elementen, zoodat 
p(e - T x r} + p^v—fxM ) = Pl — Pi 
waaruit onmiddellijk volgt 
e — Tpj -f p^v = ( iM. 
b Ik w y’ s met opzet op dezen datum, omdat eenigen tijd later dit onderwerp 
op dezelfde wijze is behandeld door iemand, die uit eigen beweging mij had mede- 
gedeeld, dat hij over dit onderwerp een stuk zou zenden naar het Zeitschrift für 
t’hys. Chemie en dat hij daarin natuurlijk mijne mededeeling zou aanhalen, maar 
die dit toch niet heeft gedaan. 
90 * 
