1361 
warmtegeleiding plaats had, uit de bekende warmte-capaciteit van 
de lucht de hoeveelheid vrijgekomen warmte kunnen berekenen. 
Bovendien moest daarbij de ruimte, waarin zich de kietn planten 
bevonden, geheel verzadigd zijn met waterdamp; was dit niet het 
geval, dan zou er bij de kieming verdamping plaats hebben, waar- 
door warmte aan de waarneming onttrokken zou worden. 
Het toestel, waarmee ik deze bepalingen heb uitgevoerd, bestond 
uit een koperen vat, dat geplaatst was in een waterbad van constante 
temperatuur. Door het koperen vat, waarin zich een groote hoeveel- 
heid kiemende tarwekorrels bevond, werd een luchtstroom met een 
snelheid van 3 L. in het uur geleid ; de lucht had over een groote 
uitgestrektheid gelegenheid gehad, de constante temperatuur van het 
water aan te nemen. Een stel thermonaalden diende om het tempe- 
ratuurverschil van in- en uitstroomende lucht te meten ; de stioom, 
door dit verschil in temperatuur ontstaande, werd door een zeer 
gevoeligen spiegelgalvanometer geleid, terwijl een lichtbeeldje dooi- 
den spiegel op een verdeelde schaal geworpen, in staat stelde de 
uitwijkingen nauwkeurig te vergelijken. 
Het toestel bestond voor een groot gedeelte uit stoffen, die de 
warmte zeer gemakkelijk afleiden, het bovengenoemde ideale geval 
was dus allerminst verwezenlijkt. 
Werd er een warmtebron in het vat gebracht, terwijl een geregelde 
luchtstroom werd doorgevoerd, dan kon dus slechts een gedeelte 
van de vrijgekomen warmte dienen, om de lucht in temperatum te 
doen stijgen : de rest zou door geleiding aan het omringende watei 
worden afgestaan. 
Het was te verwachten dat, bij aanwezigheid van een bepaalde 
warmtebron, na een zekeren tijd een maximum temperatuurverschil 
van in- en uitstroomende lucht zou ontstaan ; bij de gegeven door- 
stroomingssneiheid van de lucht zou dit temperatum verschil dooi 
deze warmtebron veroorzaakt, niet grooter kunnen worden. Te 
berekenen, hoe groot dit maximum temperatuurverschil voor ver- 
schillende hoeveelheden warmte zou moeten bedragen, zou zeer 
ingewikkeld, zoo niet volkomen ondoenlijk zijn. Daarom was de 
eenvoudigste manier het toestel te ijken, door er een warmtebron 
van bekende grootte in te brengen. Hiervoor werd een manganien- 
d raad over zoo groot mogelijke uitgestrektheid binnenin het toestel 
aangebracht, op de plaats, waar zich later de kiemende tarwekorrels 
zouden bevinden. Deze draad vormde metallisch contact met twee 
koperen staven, die boven het deksel van het toestel uitstaken. 
Door deze staven te verbinden met de beide polen van een accumu- 
lator, kon men een electrischen stroom door den manganiendraad 
