1363 
hij aanwezigheid van gedoode kiernplanten in het toestel. Degiootto 
van deze uitwijking was onaf hanitelijk van de temperatuur van liet 
omringende water (vastgesteld voor 25° en 35 ); met andere wooiden, 
bij deze inrichting der proef ontstond dus steeds een vast tempera- 
tuurverschil van in- en uitstroomende lucht. 
Waar in deze gevallen een directe warmteontwikkeling door de 
gebruikte stoffen niet mogelijk was, moest hier aan een andere 
oorzaak van temperatuurstijging bij den beschreven gang der proet 
gedacht worden. Het meest waarschijnlijk was, dat door de een of 
andere oorzaak condensatie van waterdamp plaats moest hebben, en 
dat de hierbij vrijkomende warmte een temperatuurstijging van de 
uitstroomende lucht en dientengevolge van de bovenste thermonaald 
veroorzaakte. 
Bij de ijkproeven was, wanneer zich geen warmtebron in het 
toestel bevond, het lichtbeeldje op den nulstand blijven staan; het 
verschil met den toestand toen en bij de juist beschreven waarnemingen 
was, dat de ruimte binnenin in het laatste geval voor een groot 
gedeelte opgevuld was met een volkomen geimbibeerde massa. 
De vele pogingen, die in het werk werden gesteld, deze onregel- 
matigheid uit den weg te ruimen, bleven practisch zonder gevolg; 
ik was dus wel gedwongen, bij de waarnemingen met levende 
kiernplanten een correctie aan te brengen, waarvan de grootte 
experimenteel was vastgesteld, terwijl zij theoretisch gedeeltelijk 
onverklaard moest blijven. 
Nu dus gebleken was, dat door het opvullen van het toestel 
met zeer vochtige stoffen, bij het doorvoeren der lucht een temperatuur- 
verschil der beide naalden ontstond, moest men wel aannemen, dat 
dit bij aanwezigheid van levende kiernplanten ook het geval zou zijn. 
De uitwijking, die men in dat geval vond, zou dus gedeeltelijk aan 
deze physische oorzaak zijn toe te schrijven, gedeeltelijk aan de 
warmteontwikkeling, die werkelijk bij de kieming plaats had. Men 
diende dus van de uitwijking, bij deze opstelling gevonden, die 
uitwijking af te trekken, waarvan de grootte vastgesteld was bij 
de waarnemingen met gedoode kiernplanten ; de rest van de uitwijking 
was dan de maat van de warmteontwikkeling bij de kieming. 
Deze laatste werd nagegaan bij verschillende temperaturen en voor 
verschillende kiemingsstadiën. Door de bovenbesproken complicaties 
was het aantal foutenbronnen betrekkelijk zeer groot, wat vooral 
aan het licht trad bij de enkele parallel-bepalingen, die werden 
uitgevoerd, zoodat men van de, in onderstaande tabel samengevatte 
waarden dan ook eerder een benadering van de afgestane hoeveelheid 
warmte mocht verwachten, dan wel een juiste maat daarvan. Vooral 
