1399 
hooren, dat, hoe grooter de dichtheid van een (emitteerend ofabsor- 
beerend) gas is, des te vaker liet zal voorkomen, dat de trillende 
electronensy sternen zich in de nabijheid van electrisch geladen syste- 
men bevinden, en dus hunne trillingen zullen volbrengen onder den 
invloed van het electrisch veld dier geladen systemen ; des te meer 
zullen dientengevolge de van deze trillingen afkomstige spectraal- 
lijnen waarneembaar zijn naast die, welke van systemen afkomstig 
zijn, die niet in een electrisch veld trillen. Op deze wijze zal men 
een zeer groot aantal lijnen kunnen verkrijgen, die alle gesuper- 
poneerd, den indruk van een breeden band kunnen teweegbrengen. 
Zeer wel mogelijk is het, dat er van deze trillingen bepaalde groe- 
pen de overhand zullen hebben boven de andere, hetgeen het optre- 
den van maxima van absorptie (resp. emissie) ten gevolge zal hebben. 
Om hieromtrent iets naders te kunnen zeggen, zoude het noodzake- 
lijk zijn, op het mechanisme der verschijnselen in te gaan '). 
Wat de orde van grootte der boven beschreven verschijnselen 
aangaat, zoo is het wel eigenaardig, deze te vergelijken met de orde 
van grootte van de electrische splitsingen, zooals Stark die heeft 
waargenomen. Wanneer we aannemen, dat een trillend systeem ge- 
plaatst is in een electrisch veld, afkomstig van eene electrische 
elementairlading op zoodanigen afstand, als de gemiddelde afstand 
der atomen in verzadigden natriumdamp van omstreeks 280° bedraagt, 
dan zou, wanneer we de splitsing der ZMijnen als eene electrische 
splitsing opvatten, deze bij die temperatuur — wat orde van grootte 
aangaat — overeenkomen met de splitsingen, die Stark in dit deel 
van het spectrum gevonden heeft, altijd een lineair verloop van de 
electrische splitsing met de veldsterkte veronderstellende. 
Boven 260° neemt de waargenomen splitsing vrij nauwkeurig toe 
met de macht l / 3 van de dichtheid, terwijl bij de lagere temperaturen 
de toeneming langzamer is ; het zooeven opgemerkte omtrent de orde 
van grootte van de splitsing bij 280° kan dus ónmogelijk algemeen 
gelden, daar dit eene toeneming niet met de macht 1 / % , doch met 
de macht 2 /a van de dichtheid zou vereischen. 
Ook nam ik de ZMijnen in het zonnespectrum waar, die eveneens 
ieder twee componenten vertoonden. In groote trekken stemde het 
verschijnsel overeen met hetgeen bij verzadigden natriumdamp van 
omstreeks 270° wordt waargenomen. De afstand der componenten 
9 Zonder nog te denken aan electrische splitsingen, heb ik reeds vroeger de 
meening geuit, dat de „eigen periode” van een trillend systeem zou kunnen ver- 
anderen, naarmate het onder den invloed stond van naburige systemen, en dat 
hiervan verhreedingen van spectraallijnen het gevolg zouden kunnen zijn. Verg. G. 
,1. Elias. Diss. Utrecht, 1909 ; p. 140 v. v. 
93 * 
