der bloedlose 
volgen, maken fy geen gèluit maar Twijgen ftil. 
Afkeer. Datfe een af keer van den donder hebben 
wordghelooft : en fygheven voortekens van 
Gebruik, an ftaande onweder. Sy wierden eertijds foo 
in de ipijs ghebruikt : Dat daar een fpreek- 
woord van gemaakt is. Schel p-vifch is We- 
duwen lekkerny : en Plumis klaaght dat de 
moeder van de welluftigheidt , de waarde der 
fchelpviflen mette parlen by na ghelijk ghe- 
tnaakt heeft. Het is haar alle ge meen datfeee- 
nis filtig fap binnen haar fchulp hebben, daar 
fy den buik medekonnen beroeren. Indien fy 
wel gebraden werden, worden fy noch fouter, 
gelijk fy van tevoren al een zap hebben, dat 
gelijk als van ’t vuurangefteken (en ik zoud 
by na zeggen, geheel verteert is:) ten opficht 
nochtans van haar hard, oft fachtheid , veran- 
dert de uitkomft van haar werking.Datfe geil- 
heid verwekken, is zeker : waarom zommige 
zeggen dat Venus met een fchulp na Cyprus 
gevoert , andere datze uit een fchulp geboren 
is. Datfc inde Genees- konft ook haar gebruik 
bekomen hebben , zal in’t byzonder ghefcidt 
werden. 
II. OPSCHRIFT. 
]/<xn de Jchulpachtige in 7 byzonder , en eerïl 
van de tops- roijs gedray de tut algemeen . 
I N het voorgaande op-fchrift , hebben wy ' 
het geheeie geflaght van de fchulpachti- 
ghe, intops-wijfe, tops-wijsghedrayde, en 
in enkel fchulpachtighe , en dobbel fchulp- 
achtighe verdeelt: De tops-wijsghedrayde 
oft Turbinata, worden oft in’t alghemeen, 
oft in ’t by Tonder anghemerkt. In ’t alghe- 
meen zijn dat tops- wijs ghedrayde, die haar 
fchulpcn in bochten , fwieren en krullen 
ghedrayt hebben i De Grieken noemen die 
Strombode ; Gejnerus meent datze ook Eli- 
koeide mogen genoemt werden , om datze 
de bochten en fwieren Elikas noemen ; maar 
by fyndeletius word Strombus in ’t algemeen 
voor alle tops - wijs gedray de genomen; want 
Turbo is dat , ’t welk van wijd en breed , al- 
lenghsjes fpits aflaat, van welke gheftalte een 
top, oftfpeeltoi is: Sy hebben eigen, datze 
een geheel volkomen fchulp dragen , indien 
wy haar uitterlijk beden j zo wy haar inner- 
lijk befchouwen , hebben fy by na alle een ge- 
lijken aartangenomen , maar verfcheelen in 
grootte en andere driften , die doorovermaat 
verkreghen werden ; want eenigediegrooter 
zijn hebben haardeelen ook meer lichtbaar, 
en de kleine minder ,-en fovan ghelijken de 
harde , zachte en andere : Want dat vleefch , 
’t welk van ’t opperde van de fchulp in de 
Oefter gefproten is, dat hebben foramighe 
vader , "andere lofler : In ’t midden van dat 
ftaat het hooft met twee hoorns , inde groo- 
ter langer, inde kleinder korter: De wijs van 
het hooft uit te ftrekkê en van t’faam te trek- 
ken inde verfchrikte, is een zelve: Sommige 
hebben een mond en tanden, eenighe op de 
wijs van de vliegen , hebben een fnuit , in ge- 
daante van een tongh ■, defe is hard inde Buc- 
WATER - DIEREN. %<) 
cinaumen purpurvifch, want gelijk de Taba- 
nus en Afilusjden rug vande viervoetige dierë 
doorbijt : A lfo hebben defe zo groten kragt , 
datfe de fchulpen van haar aas doorboren} 
Terdond na de mond volght een maag, den 
rop van de Vogels gelijk ; hoedanigh een ook 
inde Umbilicus is : Ónder zijn twee witte 
dingen vad,en in gedaante als mammen, hoe- 
danighe inde Sepia ook ghevonden werden, 
maar defe zijn hechter; na de maag is de keel- 
darm en het uitwerpfel papaver ghenoemt , 
’twelkopdegrontleit, welk alles in den ge - 
drayden bocht van de fchulp kan gefien wer- 
den : Dat an de keeldarm volght , is de ande- 
re darm , van welken dees enkel na den aars 
loopt: Hy begint van den ghedrayden bocht 
daar de papaver in is, welke papaver een groot 
deel niet als drek van de Oefter is } Vandaar 
de darm omlopende, klimt fy opwaarts na 
de vifchachtige deden , en eindight omtrent 
het hooft , daar den drek in alle tops- wijs ge- 
dray de, fo van ’t land als de zee, uitgewor- 
werd : Tot hiertoe str/jtoteles. Datze als de 
Wormen groeyen, namentlijk met bochten 
die na malkander anwaffen , en voorwaarts 
na’t hooft vermeerderen, heeft ons deonder- 
vindinghgheleert: Sy kruipen op haar rech- 
ter zyd,niet na de krullen , maar daar teghen 
an. Van haar verfamelinghfal in de gedaan- 
ten gefproken werden. 
III. OPSCHRIFT, 
]/ an de Turbinata oft rops-Vvijsge' 
drayde in ’t byfonder. 
I. HOOFT-STUK. 
]/ an deTurbinata die in bochten gedray zjjn* 
I. LID. 
[dan de Nautilus. 
D E tops-wijs gedrayde, Zijnby Arijloteles 
van tweederlei gheflaght ; want fy zijn 
oft bochtigh , oft in ’t ronde gedray t : Uit die 
zijn de Nautilus, de Purpura , de Buccinum , 
en Conchilium. De Nautilus welken Suidas 
Nautes andere Nautikus en ’t gemeen Nau- 
tilus noemen , en de felve mette Nauplius van 
Atbeneus fchijnt te zijn ; word van de huiden- 
daaghfe Grieken Thalamis Touktapodious 
genoemt , gelijk Jtybertus K^onflantinus fchrijft. 
Wy hebben van hem by / IriJlotekjt'weegc - 
flaghten de eene, welkers fchulp dePedtun- Anfl: h. 
culus gelijkt , maar die hol, en uit den natuur 
niet an hem vaft is : Hy weid dikmaal om- 
trent het lant waarom hy vande baren op het 
drooggeworpen werd , daar hy uit de fchulp 
vallende , off gevanghen wort oftfterft. Dit 
gellacht is klein , en de Bolittena , eenge^lagt 
van de Polypus gelijk: De ander hanght inde 
fchulp als een Slek; defe gaat’er nimmer uit, 
maar fteekt fomtijds fijn arm buiten : Daar op 
heeft P/rn/w-f gefien, als hy feit, onder de voor- . 
naamfte wonders is die , welke Nautilus, van c< f 9 \ 
D 3 andere 
