2 Ö HISTORIE V 
andere Pompiios(liever de kuit van de Poly- 
pus) en Scipinus ( waarfchijnlijker Pronus ) 
genoemt werd: Hy drijft boven op het wa- 
ter , fich allengsjes fodanigh verheffende , dat 
hy al fijn water door fijn buis uitfchietende , 
ghelijk als van dien lalt verloft: , als een fchip 
voordewind zeilt; daar na fijn twee voor fte 
armen achter omdrayende (liever verheffen- 
de uit Atkcneus ) ftrekt hy tuffen beide een 
vlies uit van wonderlijke dunheid, daar hy 
mede over ’t water zeilt, en met fijn andere 
armen roeyende, beftuurt hy fich in ’t midden 
met fijn ftart , als met een roer; So zwiert hy 
over Zee , gelijk een ] acht , en fo hem onder- 
tufien eenige vrees over komt, fuipthy we- 
der water in, en zinkt: Den felven heeft Bello- 
nius nauwkeurlijk befchreven; De fchulp, feit 
hy , fchijnt uit dry ftukken te beftaan ( na- 
mentlijk uit een kiel en twee boorden, hoe- 
wel fy nochtans enkel is) welkers zyden als 
an de kiel fchijnen vaft-ghehecht,en veel- 
tijds foo groot als met twee handen kan om- 
vat werden.Sy zyn alle niet dikker als een par- 
gament, met langwerpige ftrepen , an de ran- 
den met kerven gekarteit, en rond aflopende : 
Maar het gat daar de Nautilus door ghevoet 
werd, en uit de fchulp kruipt is groot. Defe 
fchulp is breukfaam , melk- wit, helder , en 
glat, en van geftalte als een rond fchip ; Want 
hy vaart boven op de Zee , en doet fich met 
een omgekeerde bolle-fchulp op, om te beter 
opte duiken, en opgerezen zynde keert hy de 
fchulp wederom : Maar tullen de armen van 
de N autiles is een vlies , gelijk tuffen de klau- 
wen vande plat- voeten, en veeldunder,jaals 
een fpinnekops rach, maar nochtans fterk daar 
hy de wind in laat waijen, De krullen die hy 
weer-zyds veel heeft, ghebruikt hy voor een 
roer , en als hy fchrikt , vult hy fijn fchulp met 
wateren finkt onder. 
De ander Nautilis noemt Beüonius Parl- 
fchulp en Pauhpnerius fchijnt hem te befchrij- 
vcn,als hy in de brieftot Gefnenu,zeit. Dat fijn 
Nautilis , een fchulp van binnen fo glat heeft 
datfe mette koftelijkfte parlcn in fchone verw 
zoud mogen dingen. 'Bellomus zeit datte fchul- 
pen van de fijne, by de Franfekonftenaars,om- 
’er koppen voor de rijke luiden af te maken in 
grote waarde zijXï.Fankpnerius fchrijft dat’er in 
de fchulp van fijn Nautilus veel folderinghen 
waren van die felve angenamc verw. Hier uit 
kond gy licht oordelen dat hy de feive is, wel 
ken wy gezeit hebben by deGriekenThalamis 
Touktapodiou enPolythalanum,oft met veel 
Piin:H:N kamers verfien, ghenoemtte zyn. Als V Uturn 
..9.c. 30. van dgjs^autilus een weinig te voor gefproken 
hadde , zeit hy daar na als van een ander ghe- 
daante. Mutianus verhaalt dat’er een ander 
van fcheeps gedaante, van hem gefien is. Dat 
het een fchulp is, ghevormtalseen fchip met 
een kromme agterfteven,en an de voorfteven 
meteen fnuit: DathierdeNauplius,een dier 
de Sepia off Meer-fpin gelijk als fpeelfwijs in 
verborgen is.en dat fuik op twederlei wys ge- 
1 fchied. Dat hy met ftil weder , met fijn armen 
als met riemen fich voort drijft : maar als het 
INDE NATURE 
wayt die voor een roer gebruikt, en fijn zeilen ■ 
uitbreid. Dat het een deel fich vermaakt in’t 
voeren, het ander in ’t beflieren,en datdieluft 
gezamentlijk in twee ongevoelige dingen ne- 
derdaalt. Ten zy mogelijk de rampen vande 
Zeevarende, door een droevig voorfpook (als 
blijkt ) hier van oorzaak zijn. Kardanus ghe- 
denkt ook een fchulp-vifch , welk Indie ons 
over-zend. Syis,zeithy,van gedaante als een 
roey fchip met hoge achterfieven, daar binnen 
een hol, dat ghy een kan zoud noemen, van de 
natuur in gemaakt is. Want die ik gefien heb is 
fo groot dat hy negen oneen nats kan houden. 
Het is voorwaar een ding van aartig gebruik 
en fchone vorm. 
II. L I D. 
V dn de PurpUYd-, oft P urpur-\ifcb. 
E Purpura is by de GriekenPorphyra,by Naara * 
Plimus fomtijds Pelagium ,by Voiitianus 
ConchaHerkulea,om dat men meent dat Her- 
cules het Purpur ghevonden heeft , by Serapio 
Pulpia,en by Braffavohs Antale genoemt. Die PIin: H:N 
hem mette Konchilium vermenghen, worden s ‘ c ' 35 ’ 
van Vlinius wederleid ,- Want hy onderfcheid- 
fe,gelijk wy uitdruklijk by hem lefen.Alle oe- 
vers hebben haar fchelp en Purpur-vifch, wel- 
ke deoverdaat der welluften by na de parlen 
heeft gelijk gemaakt, en niet minder die gene 
welke de Conchylium mette Buccinum een 
felve maken.Om dat, wij 1 Vlinius maar tvve ge- 
ftagten van topfwijsgedrayde, welke die blom 
van verw die fo feer begeert is, in hebben , ge- 
ftelt heeft, noodzaaklijk fchijnt, dat de een de 
Buccinum en d’anderdc Purpura is. Dat de 
Koncha uit het geflaght van de topfwijs-ghe- 
drayde is, verhaalt Arijtoteles : en erkent ook pi; n :!.p. 
eenige geflaghten van de felve, gelijk wy om- c - 30. 
trent het einde zeggen fullen. 
Indien gy fijn befchrijving befiet, hyisdik- Flin: 1 . 9 . 
maal fo groot alseen ey, fomtijds grooter, ten ca |; ; ? .. 
waar hy verheven en met angels befet was , en VID g t ( nI 
een goot ter zyden had, daar hy fijn rong door 
uit flak : Hy is ru w,rompelich afgrau,en fom- 
tijds geeiachtig : Somtijts uitten groen afgrau, 
en binnen geelgeverwt : Hy is lang van fnuit, 
en hol als een goot : Hy fteekt fijn hoorns op 
alseenflek, kruipt op de felve wys, en peilt 
mette felve hoorns de wech af. De tong heeft 
hyuit die holle goot ter zyden lopen , welkan 
dit eeltachtig deel vaft is, door welk de vifch 
an defchulp felfgehegt werd; Want die vifch 
oft dat vleefigh ftuk is een flerke witte fpier 
midden an de fchulp ghehecht , waar door de 
Purpura als met een angeboren dekfel/twclk 
dat opene vlees tegengeftelt is, heellangbui- 
ten waterleven kan-, Want hy bewaart fijn zee 
water, daar hy veel dagen mede onderhouden 
werufijn hooft is hart en kraakbenig. De mont 
daar hy mede an de klippen hanght is met een 
rondt gat gheopent, waar mede hy de fleenen 
knaagt, en al zuigende na de maag zend. Hy 
heeft ook een Iymighe lever met een tay flym 
verfien,fo datfe by na enkel ly tn fchijnt : maar 
’t geen Billomus van de lever, de kuwenen het 
hart 
