DER BLOEDLOSE 
hart fchrijft hout Jtynrfeletius voor beu Telingen. 
Dit is de befchrijvingh van de jonge fchrij- 
versdaat ons nu die .van de oude befien. Plinius 
maakt de purpura angelachtig totten top toe, 
met Teven angels by na in’t ronde gefchikt,die 
in de Buccinum niet zyn. Dat de ghedrayde 
Ar . ft . H fchulp draijens- wijs in een boord eindigt heb- 
dij. ca p benwyby Arijioteles. De delen welke by Oioj- 
15- korides (volgens Hcrmolam) Kionia , en by an- 
dere Ionia,dat een viool bete kent, ghenoemt 
werden , zijn delen van het innerlijke lichaam 
van het midden der Purpur-vifch,vefelachtig 
bol , en ftark , daar de bochten van de Tchulp 
(volghens Diof kor/des) alswijngaards krullen 
beginnen omgerolt te werden: oftan welke 
die Ader, oft datvlies,daar dePurpurverw 
in befloten is, an vaft hangt , namentlijk tuffen 
de Papaver , welke alle topTwijs-ghedrayde 
met haar krul bevatten , en onder geleghen is : 
maar den nek oft hals leit boven. 
Arifl : i. c. y an p ur p ur bloem , oft dat zap Tpreekt 
Arijloteles kortlijk aldus : Sy hebben tuffende 
Papaver, en den hals haar bloem oft verw,met 
een dicht kleed overtoghen , van verw als een 
wit vlies , ’t welk wech genomen, en ghedrukt 
zynde de hand Purpurverwigh maakt. Dat 
fchijnt de bloem felfte zij n.Het overig f 'faam 
gegroeyde is als Aluin. Plznius zeit dat hy de , 
bloem midden in de keelgaten heeft, en dat’er 
minft van dat zap in de witte ader is , waarom 
die koftlijk is, van verw blinkend als een brui- 
ne roos: maar het overige lijf is onvrugtbaar. 
Tdondeletius meent dat het deel daar ’t zap in is 
het hart ghelijkt , en de bloem in plaats van 
bloed is. bijn vifch is rondom befloten, en wort 
nergens behalven ’t hooft gefien , gelijk wy by 
Anjloteks lefen. Hy hangt an fijn Tchulp vaft. 
Dat hy een harde tong heeft en daar mede de 
fchulpen van fijn aas doorboort , word met al* 
pijn ; 1. 9 . leenlijk van Arijioteles , maar ook van Vilnius , 
ca p • 3 6 - die hem een vinger lang maakt, en van JEliavus 
AWap verhaalt. %?(/c/^wvergelijktfemette fnuiten 
34 . ’ 1- - ~ 
WATËR-DÏËREN, % t 
pen van de Purpura en Murex. Het is móge- 
lijk ook niet te ontkennen dat de fchelpen van 
de Kou ch ili u m ,Buccinu m en Purpura, in felf- 
ftandigheid oft krachten met verTchelen , ten 
waar mogclijkde reuk van de naghcldat on- 
derfcheid ftelde ; Want de blatra byzantia, is* 
als Ty gebrand werd, van onangename reuk, en 
ruikt na beverfwijm : Maar de U nguis oft na- 
ghel ruikt heel lieflijk: Nochtans kan dat, 
’t welk by de Grieken Euodes genoemt werd ■, 
by de Latijnen Twaar van reuk zijn,en de Un- 
guis opd’een plaats lieflijk, en op andere Hin- 
kend van reuk hoe het zy , de tchulp van de 
Purpura hangt an de vifch, als on Te nagels an t 
vlees. Hy is uit draden oft vefelen t’faam ghe- 
Tet , en wijl hy eenighe vetheid in lich heeft, 
geeft hy een rook van fich als gebrand hoorn. 
En dit zy genoeg van de delen. 
De bloem oft zap by P/mia/ genoemt, by de Bloem *.ia 
Grieken To anthos tou porphijron oft bloem i ur P u - 
van de Purper- vifch, heeft verfcheide namen 
ghekreghen. Viiruvjus heeftfe Oftrum van vimiv t 
Oftrakum ghenoemt : Daar Vitgilium het by- *' 7 * 
woord van Sarranus.van Sar een ftadt in Phe- 
nicie, daar naTyrus genoemt , by doet; waar 
van men volgens Majjarwr J 3 urpiïr,T yrife en 
Saranfe verw Teit ; nochtans isallepurpurgeen 
Oftrum , fo Gtttius feit, hoewel alle Oftrum 
purpur is, om dat het de glans van de rood- 
heid heeft , dat is met die glans glinftert , die 
de ander Purpura niet heeft: De fel velitru- 
vius noemt het behalven Plinias ook Sanies oft 
etterigh bloed, Pollux noemt het Lathron , Fu- 
cus Pelagium , Vernnum Tyrium oft Tyrifch 
vergif , Purpur iffutn en Kalcha zijn ook na- 
men van ’t felve by andere. Daar worden dry 
gefl achte n van de Purpurbloem van haarver- 
fcheiden verw genomen, geftelc. De Porphy- 
rida, die hoog b'.uinachtigh Violet oft Paars 
is van welke verw Homerus Pophyreon Ky- 
ma , oft purpere Zee-barcn noemt ; hoedani- 
erhedie van de Amathift is , en dieuitte Zee- 
Ö • — 
van de vliegen, en feit datfe fterk en vleefig is, j Purpura en Buccinum ghemaakt werd. De 
en licht kan uitgefteken werdemmaar ontkent ' Phoinikida , hoedanig het Tyrife en Taren- 
datfefohardis,datnTerdefchelpenmedekan ; tinleScharlaken-rood is. De Alourgida,die 
i i ^ i f..!,, nlc rif* nnt (Til imi harpn. 
groenachtigh als de ontftuimige Zee baren, 
en hoedanig de beroemde Tyrife Konchilia- 
taiSjdieookOftrum genoemden hoe donker- 
doorboren, endoet’erby dat fulx waarfchijn- 
lyker metten bek gefchiet. Die het Krokyda- 
nien- detes Porphyras, by Galenus voor de Purpure.Lai3,ui^uu^vvLiiL. lu& w. r _...-,_---- _ ------- 
Medicam : ftheer- wol nemen ,• welk ghekamt en ghefto- 1 der hoe duurder is; ook is er onderfcheid van 
f. 1.1.3. ten van de oude indeghenees-middelenghe- de plaats: Want Viiruvm getuight, dat de 
bruikt wierd ,zijn feer bedroghen ; want dat Oftrum die inde PontusenVrankrijk gevon- 
is hetgroffteen ongehavende deel van de wol den word, om dat die landen naaft an t noor- 
diemet Purpur «heverwtis, daar Diojkprides den legghen, fwart is,* maar in die landen , 
ook van ghewaaght. Hetdekfel heeft by de welke tuffen ’t noordt en welt uitfchieten, 
fchrijvers verfcheyde namen. Plinius noemt: blauw, en t geen omtrent demiddellyn na t 
dat het hol van de Purpura , Arijioteles de Ka- ! ooft en weft gevonden werd, violet oft paars, 
Iumma , Epikalumma , Galenus , Pome : ande- 
re Blatton ByzantionoftByzantosvan By- 
zantum, oft Byzantium in Afrika , en vry 
waarfchijnlijker als die , welke dien naam het 
gat van de neufgaten van de Purpura toe- 
fchrijven, die hy niet heeft , oft die de Blattas 
Byzantias vermenghde dekfels van de Kon- 
chylium en Buccinum noemen. Galenus be- 
•’ gryptde fchulp van de Indile Conchilium , 
gemeenlijk onder de oftraka oft harde fchel- 
UUU Vil WV1L vvvivi; ' X J 
en dat van de zuider landen rood is ; Men feit 
dat het onder de heerfching van Herkules van 
de Wij (geer Tyr/w/ghevonden is } want als hy 
nadat deel van Ty rus , fo Cedrenus verhaalt, 
gereift was, dat na de Zee ftrekt , beeft hy een 
Harders Hond een fchulp fien knagen, en dat 
denHerder met wol het bloed,fo hy meende, 
van den honds muil afveegde, en hy door die 
verw angelokt , heeft die wol totten Koningh 
gebragtjdie eenige wol fodanigh liet verwen, 
en 
