HISTORIE V A N D E NATURE 
en iich daar van een kleed deed maken, 
mats. Watangaat de plaats van de Purpurvifch, 
fy leven in Zee , en an de ftranden , gelijk wy 
in’t onderfcheid zeggen fullen, en geen plaats 
is haar anghenamer als de modder. Indien fy 
water van een Rivier die in de Zee vloeyt 
proeven, derven fy op den felven dag; Noch- 
tans leven fy gevangen zynde wel vijftig da- 
ghen buitenwater. Daarzyn fonderlinghe 
plaatfen die van dePurpura beroemt zyn. Pir- 
gilmjyen Pet ranius gewagen van AiTyne.Plinfus 
van het Eylant Meninx in Afrika niet ver van 
de Syrtes gelegë,datmen oordeelt het lant van 
de Lotophagi ofclotus-eters , en omtrent het 
ftrand van Getulia gelegen te zijn Het land- 
fchap Lakonika van Panzanias is by Horatius, 
en Valerius Flakkus beroemt, waarom hetPur- 
pur by defe.Tenarife verw genoemtis.By Ar- 
najius word de Koop-ftadt Muxaan de rode 
Zee daar door vermaart. Van de Tenienfe 
purpur leien wy by Plinius, mogelijk om datfe 
haaran de witte Zee-klippen diehaaraiseen 
Trema, oft witte ftreep vertonen , onderhou- 
den: clderslefen wy Dialutenfe ,oft mogelijk 
Dialucenfe purpurvifch, gelijk als van Dia, en 
Alypon,om dat hy door de zoute Zee lijn 
roof zoekt. Porphyrufaisby Anjlotelesv ande 
menichte der purpuren genoemt. Daar word 
by Fejiu-s ook van Melibeca gewag gemaakt : 
Maar van alle defe is de T yrife de beroemde, 
gelijk Plint in y an fijn tijd gefchreven heeft. De 
edelfte purpura en Konchylium is nu die van 
Tyrus. 
A ii ft . H Sy leven Co Ari(hteles getuigt, met vifchjes: 
A.i s^c.a' en verwerpen ook nocht moflnocht wier. Sy 
ontfangen dat foin haar fchulpen , datfe alles 
in’t rond verdelende,ook als een ronde maal- 
tijd vertonen , wijl d’een d’anders voedfelop 
eet. Pliniui onderfcheid het geflaght van de 
Purpur- villen uit haar voedfel,en plaats : foo 
dat hy flikkerige genoemt is die flijk eet,wier- 
achtighe die wier eet , en Dialutenfe die op 
verfcheide plaatfen weid, en deflegtfteis. 
Tdhi(j]i By Arijloteles vind ik twederlei oorfprongh, 
‘ 1IIg 1 ’ W ant fy beftaan ofc uit fly k oft uit een quyl- 
achtigllijm, gelijk Ptinius verhaalt, ’t welk fy 
uitfpouwen , van ’t welk Ariftoteles aldus 
fpreekt. De Purpurviden in de lente op een 
plaats vergaderende, maken yet dat Favago 
genoemt werd; want het heeft een ghedaante 
van een honigraad, maar minder cierlijk : Ge- 
lijk yet dat uit veel hauwen van de witte ertcn 
t’faam gefet is.Hier na toe vertoont dch geen 
ingang, en daar uit en komt de Purpura niet 
voort , maar foo die , als andere fchulp-vidèn 
komen uit verrotting en dijk voort : Maar dat 
is als een zuivering foo voor haar als voorde 
Buccinumfelf; Want defe maken ook raten, 
ghelijk alleanderefchulpvidèn,-En ook veel 
lichtlijker , indien’er een ighe begin felen ,die 
haar gedacht gelijken onderfchuilen ; Want 
als fy beginnen raten te maken, fchieten fy ee- 
nigh tay dymuit , waar uit de hauwtjes oft 
blaasjes t’famen groeijen. Dit alles daar na los 
werdende vloeyt alles op de aarde wat fy be- 
hielden : Maar daar uit komen de jonge Pur- 
pur-viden voort, die noch an de purpura vaft 
hanghende, en dikmaal ooknogh maareven 
begonnen zyndc , gevangen werden. Indien 
fy voor de baar-tydgevanghen werden, baren 
fyniet lodijkinhaar matten oft biezen daar 
fy in legghen, maar komen , ghelijk in de Zee 
opeen plaats by malkander. Van waar fy, door 
de enge gaten van die bieze matten als troffen 
uitvallen. Sy worden onder de fchulp-viffen 
alderfnelfl groot;fy leven fes jaremen haar an- Ouder- 
was blijkt jaarlijks uit haar bogten oftdraijin- dom * 
gen : die fy fo veel in getal als jaren hebben, en 
met welke fy knobbel-wijsomghedrayt, en in 
een rand eindigen : Sy gaan weinig voort , en 
komen van verre tot haar aas, om datfe fcherp 
van reuk zijn. De wijs van haar verw behoort 
tot een ander plaats. Sy geven haar ghebruik Cetrilik - 
inde fpijs,en dat hebben fy mettefchelp-vifien 
ghemeen , die een filtigh fap hebben, daar fy 
ook den buik door omroeren , maar zijn hard 
van vifch . Athemus fchrijft in Hy fecius dat fe 
overvloedigh Papaver hebben , maar datfe 
meer na de Zee-ajun fmaken : Dat denhals 
fwaarlijk verteert werd, en niet wel affehiet; 
Dat de uitterfte deelen alderbequaamft zijn, 
en gebraden oft gezoden, eenfroakelijkzap 
an de mond en de maagh geven , heeft Xeno- 
4rfl/f/verhaalt:Sy hebben eigen datfegekookt 
zijnde hetnat dik maken. Sy worden ook in Gebruik, 
degenees-konlt niet buiten gefloten ; Datze „“ C fk 0 D^ 
goed tegen ’t vergifzijn , leert Plvmts : Tegen rün. h : n: 
het kruid Doricnion Ni^andtr, met haar quyl ’ 32, c * ó * 
wordende varfe wonden genefen Haar eelt 
geneed de ghekneufde oft doorfnede zenu- 
wen : De afch van haar fchulp met honigh ge- 
menght,ondoetdeghefwellen van de fcha- 
melheid ; Tottand-poeijers wordfe met Ro- 
fen en Kruidnagels gebruikt , met poeijer van 
Zoet-hout, enzaac van Slaap-bollen ,-Rooni 
van Garft , meteen weinigh witte Wijn ghe- 
menght, helpt fy de longen , en weerftaatde 
fmkkingen : Tot heel klein poeijer gebraght , 
is fy goet tegen de quaadaartighe fweringen; 
met honig opgeftreken,verduntfy dehayren: 
Een draad van de Purpura, waar mede een 
Adder-flanggeworght is,geneeft an den hals 
gebonden , de gebreken van deKeelamande- 
len: Maar i Etius feit dat de Purpura met Bok- 
ken-galgheweekt, en op den navel van de 
vrouwen geleie, de ontvangenis vervordert, 
indien fy daar na met het waiïen van de Maan 
by de man gevoegt werd. 
Indien ghy haar onderfcheid oftgeflachten Onder- 
onderfoekt, fy zijn groot, die an de uitfteken- rche,dt * 
de hoofden Sigeum en Loktus van den berg 
Idagheteelt werden j klein, welke de Euri- 
pus, oftKaria voortbrengen: Zee- purpers, 
die groot en ruw zijn , welkers bloem meeft 
fwart is , maar in fommige een weinigh rood. 
Arijioteles feit dat fommige totte waarde van 
een Mina, dat is omtrent thien goude kro- 
nen gerefen zijn. Sy zijn ook ftrand-purpers, 
die klein en rood van bloem zijn ; Echinata:, 
oftEgelvormige , die met veel angels, voor- 
namentlijk achter verfien zijn, oft andere met 
minder, kleinderen korter; die zijn na buiten. 
geel- 
