44 HISTORIE VA 
ombekent. Bellonius zeit datfe rauw, gezoden en 
gebraden, de edelfte van alle kchulpviftèn zijn: 
.Nochtans leken wy by Galenus , dat haar vifch 
vochtig ,tay, en van grof kap is, en dat het ook, 
dikke, rauwe, koude vogtigheid voortbrengt. 
De rauwe geven een ziltige voghtigheid van 
haar , daarom beroeren ky den buik en maken 
een fpannende geilheid. Gezoden, en van haar 
vocht berooft , verwekken fy rommeling , vol- 
gens lovius ; volgens lulitts Alexandnnus zijn ky 
om haarkachtheid vanvikch beter om te verte- 
ren, en brengen meer een flijmerighe als rauwe 
vogtigheit voort.Gebraden namentlijkop den 
roofter, met zout en peper oft andere drooghe 
kruiden toebereid , en niet van de kchulp los 
gemaakt 'zijn ky niet kchadelijk. Plmus zeit dat 
fy alleen rauwzyndede maagverfriftchen , de 
walging benemen , en den buik zachtjes ontlak- 
Makrob; ten, fy wierden na ’t getuigenis van Mahjobius , 
ï a ™c r " : 6 . °P de Priefterlijke maalti|den mette Echinus 
in’t beginkel rauw opgedikcht.Die haar nu eten 
wil moet de bewegingh van de maan waarne- 
men:ky moetë mette walkende gegeten werden, 
omdatle in t afnemen van defelve argerzijn. 
Sy hebben ook haarplaats in degeneekkonft. 
Sy worden met honigh,wijn en peper gekookt 
tegen de perlllngh gebruikt. Garyopomus heeft 
haer an de waterzugtige voorgekchreven. Dat- 
ke ghebrandttotte fweringen van de lippen be- 
quaam zijn hebben wyby Myrepqu. üeakch 
maakt de tanden wit. Gefloten en gepoeijert 
verdrogen fy de quaadaartige kweren , dat wy 
an Galenus fchuldigzijn. Uat de akch met oude 
pis gemengt delopende fweren en tkchorft ge- 
need, heeft PUnius nagelaten. Marallus zeit dat 
de felve afch vooreen zout met brood gebak- 
kenen gegheten terftond de verftoptheid oft 
de fhuf van de neus verdrijft.Ten leden heeft 
Rondeletius door ondervinding , datde loog uit 
de afch van de Oederkchulpen veel vermag te- 
gen de koude flymerige gekwellen van de voe- 
ten en knien ; Want zeit hy, ky verdroogt, ont- 
doet, en verwarmt, indien de afch na haar bran- 
dig niet gewalken werd. 
Onder- Het onderlcheid is veelerlei, ’t welk van de 
verw, en plaatsgenomen werd. Indien ghy de 
plaats belief, zijn fy eerd limnoftrea gelijk haar 
AriJtoteUs noemt,die in de Zee poelen voortko- 
men. T{ondeUtius zeit dat die uit twe middelbare 
holle, eneenweinigh verheven kchulpen be- 
ftaan, maar dat die buiten ruw, en onelFen zijn, 
en licht in dunne fchelferen konnen ghedeelt 
werden, en binnen glat, en wit zijn. Dat die 
kchulpen klein, haar vifch facht, koet , en licht 
te verteren is. 
De'tweede zijn drand - oeders , die op de 
dranden enande klippen fonder dijk oft koet 
water bezet ghevonden werden , welke klein , 
hard, en kcherp zijn. 
De derde zijn zee-oefters die in de zee voort- 
komen ; ook klein en ongemeen . Sy nemen ten 
anlien van de Maan vry veel toe , maar zijn 
piin:H:N; voornamentlijk omtrent het begin van de zo- 
i. 3 2 . c .ó. me r,als de Son inde ondiepten fchijnt vol zap: 
Dit kchijnt de oorlaak te zijn , waarom ky op 
zommige plaatfen kleinder gevonden werden; 
want de donkerheid belet haar anwas, enbe- 
NDE NATURE 
droeftzynde genieten ky minder vcedkel; Sy 
zijnzomtijds inde middelland ke zeeveelt’ka- 
men op malkander gegroeit . Hier tuften kruipt 
de Scolopendra , en in haar gaten leven cok 
zommighe wormen; de fchuïpen zijn buiten 
vuilenbeflijkt , uit veel korften oft kchelferen 
beftaande , binnen glat en wit; haar vifch is 
zacht , en rondom diezyn veel vckelen alseen 
baard, daar komtijds eenige rode hayren omlo- 
pen, t welk een teken van haar waardigheit is, 
fo P linim getuight , die haar Kalliblephara ge- 
noemt heeft. 
4. De Brittannike oft Engelke, die boven alle 
voor de befte gehouden werden, welke Maffa- 
rms meent na de Lukrinke gevonden , en by iu- IuVenaI 
venalis Ruputinkegenoemt te zyn. Sat; 4 ’ 
y . Die van Xantoingne die zouter en kcher- 
perzyn. 
6 . De Bourdeauxke, onder welke de Medo- 
kinke,vande naaftgelegen ftad Medoealkoge- 
noemt y die een fvvurt hooft hebben ^ de voor» 
naamftezyn. 
7 De Circxfe die van Horatius gheprefen iior«, 
werden. s a c.- 4. 
8. De Abydeenke , die eertijds byde Bor- 
deelbrokken geroemt wier denjo /{lemens Alex- 
andnnus verhaalt. 
9 • De Lukrinke van ’t meer Lukrinus, in 
Ram pa me, inde bocht van de Bajas, omtrent 
Puflbio gelegen alkogenoemt, van welke, ghe- 
lyk als van de Engelfe, Plinius aldus kpreekt: De 
Brittamke ftranden waren noch niet dienftbaar, 
als deL u k nn keOrata oft Gou tvikc h onke ftran- 
den verheerlijkte; Daar naheeftmengefien dat 
Brmdifium in’t uitterfte Italië fo keer de Oefters 
zocht ; en op dat’er tuften beide fmaken geen 
verkchil zoude vallen,is’er onlangs bedacht, de 
begeerte van liet lange overvoeren van Brundi- 
fmm , met de Lukrinke te voeden. 
10. Uie van Brundijium van welke defelve 
aldus kpreekt; Sy willen wel in andere landen 
vervoert werden,- alzomeentmen dat die van 
Brutidijiuminde Avernus gevoed, haar eigen kap 
behouden, en ook van de Rivier Lukrinusan- 
genomen werden. 
1 1. DeKumanke , die Sirabo voorde befte 
houd; ondertufien zullen wy van die omtrent 
de Stadt V enetie ,en inde Adriatife zee voort- 
komen , welke Bernlms na ’t keggen van Kalkag - 
ninus v oor de befte gekeurt heeft, niet kpreken. 
Phn/us heeft haar met weinig woorden gedagt, 
als hy zeit: Wy zullen ook van de inboorlin- 
gen kpreken, om de ftranden van haar eer niet 
te beroven, maar wy kullen dat in een ander 
taal keggen, die deervarenfte van deke toets by 
onke tyden is: Het zijn de woorden van Mutia- 
nus die ik hier kal by voegen . Die van Cyricena 
zijn grooter als de Lukrinke, zoeter alsde Brif- 
tanmfe,engenamer als die vanGetulia/cherper 
als die van Leprium , volder als die van Luka, 
droger als die van Korijphafium , lekkerder 
als die van Iftria , en witter als de Circenfers. 
Watangaat haar verw, in Spanje zijn fy rokch, 
in Illyrie donker, byde Circenkers kwart van 
vikchenfchulp, die nochtans lang degrootfte 
eer op tafel gehad hebben In de rode zee zijn 
ky met vurige ftrepen getekent , die ghy zoüd 
keg- 
