in Praxi: 
Chimia- 
tric : 
ï5 HISTORIE V 
om te verteren zijn. En wijl ly langh in de 
maag blijven , verwekken fy met haar opwek 
lende koude dampen de flaap-fugt. Sy wor- 
den van fommighe in de maanden Maart en 
April geprefen voorname ntlijk mette wallen- 
de Maan. De aderen die fomtijdsin haar ge- 
vonden worden, zijn niet te prijlen. Belie 
fijn verfcheide toebereidingh by Altirovandus . 
Sy dienen de Geneefmeefters tegen de beten 
derdulle honden, de teringh, de uitdrogende 
koorts, het ophouden van ’t water, defteen, 
de ontfteking van de tong, en keel, en de kan- 
ker inde borden. Tegen het keelgefwel word 
hy van dommige dus bereid : Stampt omtrent 
tnien levende kreeften, en giet daarop het 
overghehaalde water van rol'en, Endivie, en 
bolzaat,dat zap uitgeparft is de rode wijn ge- 
lijk. Daar mede moetmen de mond en de 
tong fpoelen en afwaffen, daar na een mardij- 
ken dronk daar af indrinken, en de afgewaffen 
en gefui verde tong met var fch fpek beleggen, 
naeenuur ofteen half, het flijm dat’eranhangt 
weder afvegen en met het fap van de kreeften 
d .^c'ruftat- wct ^ er fpoelen. Belie her overige by Aldro- 
cj ó. vandus, De bereidingh teghen de kanker der 
Haitman : borden is by Hartnimvus heel treflijk; Wat 
angaat de ftenen, Helmont meent dat’er een 
ongemeen water dry vend,Koortfverdryvend 
en wond gheneefmiddel kan afgemaakt wer- 
den; Indienzytotte vorm van de oude melk 
herfmolten werden. Sy worden ook tegen de 
fteenghebruikt mette pitten van de perfiken 
milpel- ftenen. Teghen het geronnen bloed 
mette dove kolen van het linde-bomen hout 
in Azijn uitgeblufcht en z : Hier toe behoort 
de Aftacus Caraboides, enGammarus Ter- 
reftris oftLand-krabbe. Diets geheel afgrau 
over’t lijf met vier fprietentweelangher, en 
d’ander korter , en met ruighe voeten en fcha- 
ren . De twee voorde voeten naaft an de fcha- 
ren hebben de platen in ’t einde rondom ghe- 
tand, mogelijk om te lichter te konnen fwem- 
men ; Wat angaat defe. Daar fchuilt een ghe- 
flaghtvan fchorfachtighe dieren indeaarde, 
voornamentlijk in Weft-Indie, diemen Kua- 
raflen noemt, de gedaante van de Gammarus 
fo gelijk, dat hem Scaliger uitte. aard gegraven 
fiende, en vraghendewathetwas, en andere 
feiden datfy in de dood-graven ghevonden 
werden , lich lang van de Gammarus oft Zee- 
krabbe onthiel. 
III. L I D. 
V w de Squilla in ’t algemeen. 
A?arov E fchorfachtighe by de Latijnen Squilla- 
dc Cruft i JL^ genoemt ,noemen de Grieken Karidas, 
cap. 8 . Koridas en Kauridas , ’t zy oft van Kare dat 
een hooft betekent dat in de Squilla grootach- 
tig is , oft van Scarein. Heraklides noemtfe by 
Atheneus Kolybdenas , met welken naam 
Epicharraus , ghelijk Nikanderml, een Zee- 
.. fchamelheid verftaat. 
■vin "h. So wy lijn befchrijving anmerken ; Sy heb- 
ben een Hart, maar geen tangen , mogelijk om 
datfe met veelvoeten, daar datoverfchotin 
ANDE NATuRË 
verteert werd , verficn zyn , indien wy Ariflc- Ar . fl . de 
te les en Ronde le tms navolghen: MaarFf//<w?*f Panib : 
feit dat hy voeten met tanghen heeft, welke i-4c.s, 
haar j E liamis , en de Indife in de Rivier Gan- 
ges ook heel groote toeeighent ; Sy zijn in de Arin . H 
lente fwartachtigh van lijf, maar worden daar a: i. s,c„ 
na wit , fy hebben ook foo Oppianus ghetuight ult * 
fcherpe hoorns in ’t opperfte van ’t hooft: 
jEliamis fchrijft datfe een fcherpenanghelals 
de fnuit van een roeyfchip , en eenige kerven 
als een faag hebben; onder die fterktepuilen 
twee harde ogen uit : de darm eindigt gelijk 
in de Locufta en Aftacus ook recht in de ftart, 
daar fy haar drek en kuit door uitfchieten. 
Sy leven in de Zee , poel en klipachrighe 
plaatfen ,• van die worden fy Eleoi by /. £iianus i 
van defe by Oppiams Petreae oft Klippige ge- opphn : 
noemt. De Indife zee voed heel grote, die het Haiieut : 
in de diepte houden , gelijk de kleine haar an ' 1 " 
de ftranden vermaken. Datfe in degebroke 
rotfen van de Roode zee gevonden werden, 
verhaalt Theopbrafius .- maar daar wort getwy- 
felt of dat van de levendige , oft van haar ge- 
ftalten te nemen is. Sy zijn ook in de Duitfe, 
France, Adnatife en Thyrrenife Zee. Arcbe- 
[iratus roemt dat’er omtrent Jafum heel groo- 
te zijn. 
Sy leven met vleefch. ^£lianns(c\t dat fom- v oc dfei. 
mige met Wier leven. Van de kunne fchrijft 
Arifioteles aldus : Het Mannetje verfcheelt h. 
van’t Wyfje door twee witte deeltjes, die hy ^ lliCa P- 
byfonder in de borft heeft, maar die in haar Arift:i,4. 
verfcheidenzijn,fo in verwals t’famen-groei- c - 2 * 
jing,en de fnuiten van de Sepia oft Meer- fpin 
ghelyk: fy zijn gedrayt als dedrayingen van 
de Buccinum, welke deeltjes de Grieken Me- 
kona,de Latynen Papaver noemen , fy fprui- 
ten van de holletjes die onder het uitterfte 
van de voeten zijn ; Daar is ook an de borft 
eenig root-vleefch, ’r welk gehandelt zijnde , 
afvalt, en dan geen vleefch gelykis: Van die 
doorgangh die in de borft een ghedaante van 
een krom-hoorn heeft : fpruit noch een ander 
draijing fo dik als een touwtje, eenigè hangen 
anden darm tot het teel-zaad gefchikt. En dit 
heeft het Mannetje : Maar ’t Wijfje heeft daar 
eyren die rood geverwt,ande maag, en weer- 
zy ds an den darm gehecht en tot de vleefighe 
delen toe met een dun vlies overtogen zijn. 
Sy verfamelenopde wijs van de viervoeti- Teelingh. 
ge dieren ; Te weten dat het Wijfje haar ftart 
uitfpreid, en het Mannetje de fijne daar op- 
voegt. Sy verfamelen in ’t begin van de lente 
omtrent het landt als de vyghen beginnen te 
rypen. 
Sy houden viandfchap mette Laborax, Afkeer 
mette Phycis öft Meer-egel , en Meer- wolf jEUan : h. 
daar fy van opgegeten werden. Hoe fy haar A.l.i. cap. 
wreken hebben wy by *s£ha?mt. Als fy haar, 39 ‘ 
feit hy,befet vinden , fpringen diebeesjesin’t 
ronde, als fyhet uitfteekfel van haar hooft, 
dat de fcherpe fnuit van eenroeyfchipgelijkt, 
en an ’t opperfte deel kerven heeft geli jk een 
fcherpe faag , gek romt hebben , met een groo- 
te lichtigheid. Dan vat de Meer- Wolf de 
vermoeide Squilla met fijn mond , en deze 
fprinet 
