DER BLOEDLOS E 
weer-zyds voeten fonder tangen. Den hals be- 
ftaat uit platen , en eindigt in vinnen. Onder 
de ftart zijn by hangfels tot bewaring van haar 
eyren oft kuytgefchikt. 
III. STIP. 
V dn de Cammarus oft Rivierkreeft en andere, 
Naam : E Rivier- Kreeften worden by Golems 
jL J Cammarides , by Atheneus Camnari, by 
de huidendaagfe Grieken Garanides , en Ca- 
ranidia genoemt, 
Befchry- Omtrent haar befchrij ving hoeven wy niet 
ving. veel werks te maken. Dit kander nochtans 
toegevoeght werden : Datde fwarte vochtig- 
heid rondom de maag loopt , welke fommige 
feggen de drek te zijn : \Bellonius de lever maar 
qualijk , wijl die alleenlijk an de bloedrijke 
gegeven is. Dat de felve maag fo wonderlijk 
ghemaakt is , dat ook in lijn grond een andere 
montis, met fijn kaaksbeenderen tanden ver- 
vult. Weer-zyds liet ghy ook een tocht-gat 
* onder de fchors ter zydende mond , daar ly 
’t water in de mond ontfangen , door uitwer- 
Arifi: H. pen. Datfe kuwen hebben , heeft Gaja i en 
Al.4c.1- Ronddetius uit Anjloteles verhaalt; DclVi/jgeer 
heeftfeook Branchoeide , dat is kuws gelijke 
delen genoemt. 
Gejtierus heeftfe liever voor krullen geoor- 
deelt, die van de natuur tot de beweging van 
haar fwemmingh en voortgang gegeven zijn, 
oft om dat het water niet binne waarts dringen 
Heimont : foude. Van de ftenen verhaalt Hclmontus 
de Cichiad merkwaardige dingen die hier volgen. Door 
* 7 ' veel, en eenvormige verdelingen der Kreeften 
zeithy,heb ik dit bevonden. Voor eerft dat 
de maagh van de kreeften dicht an den hooft- 
top leid ; Want de mannetjes beginnen jaar- 
lijks liek te werden , van ’t midden van de Ju- 
nius: de wijfjes daar na in Julinsna het ver- 
leggen van haar fchors. Dan zijn fy negen da- 
gen oft meer half zielloosen onbeweeghlijk. 
Op welke tijdthaar maagh uitterlijk met een 
nieuw vlies overtoghen word , tuiten ’t welke 
en de oude maag een melkachtige vogtigheid 
is, die allengfkens uitterlijk tot een bolrond- 
te van de maag , daar fy die anraakt, en de ou- 
de maag overdekt , en an weer-zyden tot een 
holligheid t’faam ghetrokken werd, en ter 
ftond in Heen verandert. Ondertuflen, nocht 
dan, nocht langh daar na eet de kreeft niets. 
Daarom ( dat bynaonghelooflijk is) verteert 
de oude maagh allenghsjes in een voedfaam 
flytn, ende buitenfte en nieuwe volght inde 
plaats van de oude maag ; Want die melkach- 
tige vochtigheid , die ande bolrondte van de 
oude maagh ghegroeyt is , word terftond met 
een vliesovertogen,gelijk’er gemeenlijk op de 
warme melk komt , en die melk groeyt tuffen 
beide die voorghenoemde vliefen van beide 
magen. Dat ik dagheljjks,enmogelijk wel in 
twee hondert geopende , met een wonderlijk 
vermaak hebangemerkt. Ten letten gedyt het 
overighe deel van de melk tot voedfel van de 
kreeft; Want de kreeft eetniet, nocht daar 
word yet in fijn maag gevonden ; fo langh die 
W A T E R -,D I E R E KL if 
ftenen in fijn maagh zyn , en leeft omtrent 
XXVII. dagen, foo van fijn allengsjes verteer- 
de oude maagh, als van het ghebruik , van die 
daar nafmeltende ftenen. Tot hiertoe Hei- 
mont. Albertus meent datfe mette volle Maan 
angroeijen. 
Sy worden overal in de Rievieren, Meeren r ' 3itn 
en Beeken gevonden,- InPannonie foover- 
vloedigh , dat Iulius Alexandrinus dikmaal bo- 
ven de dertig wagens, met Kreeften geladen, 
te Weenen op de Markt getelc heeft. Datfe in 
Spanje niet zijn, beveiligen fommige. 
Sy leven met dode lichamen, en vleefch,dat Voltrek 
fy fo graag eeten , datfe daar an , ’t welk in de 
donau ande Schepen ghehanghën werd, met 
groote meemgte blyven hangen. Datfe ook 
Kinkvorfien vangen,getuight Albeuus^n^y 
hebben dat by ondervinding ook bewefen,ge- 
üen.Gefncrus heeft ’er een dertien dagen fonder 
eeten levend gehouden. De kunne word door 
teeltenen onderfcheiden ; De Mannetjes heb- 
ben onder dat deel ’t welk an de ftart ge voegt 
is,vier langheuitftekende byhanghfels, die de 
Wyfjes niet hebbende ftart van’t Mannetje is 
ook ronder, platter, en dikker: in’t W yfje dun 
en breedt, en de platen ftaan meer van mal- 
kander. 
Van de teeling moetmen dit weten: dat in’c TecIlB g ,! » 
Verfamelen het Mannetje eerft op den rugh 
van’t Wyfje klimt, en dat fy haar dan daarna 
op den rugleit: Datfe alleenlyk door t’famen- 
voeging der doorgangen verfamelen , want fy 
hebben geen lidt dat in een anders lyf gaat : 
Datfe haar eyren door den aars, daar fy haar 
drek uit lofen, voortbrengen, en dat dikmaal 
de jonge Kreeften noch gefien werden ande 
ftart van de moer te hangen. Aibertus feit dat de 
eyren oft de kuit eerft in’t lyf heel plat zijn, en 
datfe daar na allengskens uitkomen , en an de 
korte byhanghfels onder de ftart blyven han- 
gen, tot datfe omhelft werden. In de Winter 
verfchuÜen fy vyf maan den na ’t gemeen ge- 
voelen; want enige feggen datfe dan ook ver- 
fchynen , en an de ftranden komen , en ’s So- 
mers met fcholcn na haar gewenfchte waters 
lopen. By de nieuwe Maan worden fy mager, 
by de volle vet. 
Vande wonderlyke af keer tuffen de Kreef- Afkeeri 
ten en de Varkens,fpreekt Heimont aldus: In’t 
Markgraaffchap van Brandenburg is de V if- 
feryder Kreeften heel overvloedig: Maar de 
Voerluy moeten ’s nachts wacht houden , op 
dat’er by gheval geen Varken onder door de 
wagens loopt: Want fo dat gebeurt, fullen alle 
de Kreeften , die op de wagen leggen , doodt 
gevonden werden ; foverderflykis het Var- 
ken an de Kreeften. 
Sy worden in kleine en grote verdeelt : die OhJer- 
om datfe in de klippen leven, worden klip- fcheid ' 
kreeften genoemt ; Sy zijn boven witachtigh, 
onder Iwartachtigb,en gefoden , nietoveral 
roodaehtig. De grote zijn in de Po ronder en 
meergekerft van lyf, als in de Saone, welkers 
rechter voet dunder als de linker is. 
Datfe plaats in de Spijfe hebben, is yder be- Gebruik, 
kent, hoewel het ook feeker is datfe fwaar 
s 
om 
