B 
E S C H R Y V I N G H 
VAN DE NATUUR DER 
Pag: 1 1 
O F D L 
w AT E RDI E R E N 
HET II. BOEK. 
Van de Schorlachtige. 
Fiin ,H:N. 
l.ll.C.31. 
Befchrij 
ïingii. 
Arift: H: 
A. 1-4-C-3* 
Athen:I.7« 
Dipnof: 
Kj. 
Arift : H. 
A. I.4' c * 5- 
Plin:l. ii, 
ca P. 37. 
I. OPSCHRIFT. 
j/m de Scborf achtige in V algemeen. 
Ie by Vlinius Cru- 
ftata ghenoenit 
zijn.werdê by an- 
dere latynenCru- 
ftacea, om datfe 
met een zachte 
korft oft fchors 
bedekt zij n,en om 
de felve oorfaalc 
Malakoftraka by 
de Grieken ghe 
noemt: Sy fcbijnen de midden-plaats tuften 
de fchulpachtige en lachte bloedlofe te hou- 1 
den; want voor fo veel fy uitterlijk meteen j 
fchors , hoewel dun en breukfaam ghedekt | 
werden, komen fy mette fchulpachtige over; 
een , en voor fo veel fy innerlijk, yet zachts en ! 
vleefighs hebben , v/orden fy mette zachte 
bloedlofe vergeleken. 
Sy hebben geenbeenders,om datdebeen- 
ders geledingen noodig hadden , fo l\ardanm 
befchrijfr,die an de fchors niet konden uitge- 
breid werdenrSy hebben alsandere bloedlofe , 
een hooft, buik, maagh, keeldarm en anderen 
darm : De buik is van ’t geheele lijf niet ver- 
deelt,nogt het hooft onderfcheiden,nogt ook 
yet anders;daarom wilde Galemis die het hooft 
af knotten, ’t welk gy van de geftarte niet ver- 
llaan moet ; die worden Kariden ghenoemt , 
niet om datfe een groot hooft hebben , want 
defe hebben dat onder andere fchorfachtige 
heel klein : En Jtbeneusfasj welken dat gelèfen 
werd , fchijnt het woord Kephale oft hooft , 
mifbruiklijk voor de borft en ’t hooft t’famen 
te nemende montftaatin’thooft,daarinalle, 
behalven inde Locuftaoft water-fpringhaan, 
de maagh terftond anvolgt , en weder an defe 
den darm: De maag is na evenbedeehng van’t 
lijf kleinsde darmisenkeltottenuitganghder 
vuiligheid uitgerekt ; inde mond hebben fy 
twee voortanden, en wijl defe totte volkomen 
morfleling der fpijs niet genoeg zij n , hebben 
fy’er noch dry inde maag , an weerzyden een, 
en den derden onderwaarts: Die in den mond 
ftaan zijn langh, en met een dobbel kleet be- 
dekt tuften welke yet fodanighs tuffen beide 
leit, gelijk wy feggen dateer an de tanden van 
de water-fpringhaan ghehecht is : Tuften die 
twee tanden is dat vleefig deel ,’t welk de ge- 
daante van een tong heeft, de ogen ftaan bo- ! 
ven de mond , welke in alle hard zijn , en be- ' ' 4 ‘‘" ** 
quaam om haar heel fnel inwaarts, uitwaarts, 
en fchuins te bewegen , en daarom hebben fy 
geenoogfchellen. i^atdanus feit datfe by ver- g ar< j y A , 
gelijking van de onfe zydwaarts beweegt wer- net. 1. 37.* 
den, maar regt by vergelijking van haareigert 
ogen ; en dat het becer is datfe met een weer- 
zyds, hoewel met verfcheideooghen fien, als 
met beide nochtvoor nochtagter, maar datfe 
uitpuilen om datfe ter zyden ftaan, en om dat- 
fe anders geheel voorwaarts fien foudemdat- 
fe ter zyden geplaats zy n , om dat , indien fy 
boven op ’t hooft ftpnden , niet fien fouden ; 
voor konden fy niet ftaan , om dat liet nodigh 
was de mondt onder re letten , vermits fy een 
onbeweeghly k Jiopff hebben ; en de mont en 
ogen konden nipt voor liaan , vermits het an- 
gelicht foude moeten breet ge weeft zy n,waar 
door fy trager fouden beweeght worden ■, het 
hooft, hoewel klein, is nochtans met by hang- 
fels en hoorns verften, welke hem om te vech- 
ten, en de wech af re peilen, gegeven zyn. Sy 
hebben alle agt voeten, en die alle fchuins ge- 
bogen ; de twee fcharen zyn met tangen ghe- 
fcherpt, welke de Grieken Chelas, Apüleius, 
Furcas , en andere, het Grieks woort behou- 
dende, Chelas noemen; het bovendeel van die 
in defe voorfte,ghelijk Vlinius 1 preekt, isbe- piin: H? 
weeglijkftietonderfte niet: defe gebruiken fy N; 1 -9* 
in plaats van handen, en buigen die ftrijdigh cap ' 3U 
mette voeten ; in alle is de regter tang groter 
enfwaarder als delinker.Haarvifch is root en 
en in’t antaften lymig, in den buik is een bleke 
vogtigheid : De fwarte vochtigheid is in haar 
minder : De t’famen- voeging van de kuwen is 
gemeen. De Latynen noemen die Tabellas 
oft plaatjes, welke Anfloteks Plakas noemt, An 'ft: Hs 
met welke het hart an de fchors ghevoeght A: i.+.ci. 
werd : Datter fteenen onder de fchors ghe- 
groeit zijn, verhaalt I\ardanus , daar wy onder 
de Kreeften van lullen handelen. 
Dats’er inde Zepoelen en omtrent de mon- p] aats . 
den der Rivieren, inde hollen van de klippen Anft •• 
en flijkerige plaatfen houden , hebben wy uit FTuL 
Ar /{lot ritsen Atheneus. Sy leven met fteentjes, Athen: * 
wier,flijk en drek.Sy verfamelë opde wijs van J 3i P il0f: 
al die dieren die achter uitpiflen , en dat inde jeeiingK 
lente als de Vygen rijpen, en omtrent het lant, 
vermits fy bloedloos en koud zijn.hangen fy 
| Ba langh 
