Naam. 
Aptih 
Apolog. 
DER BLOEDLOSE 
op den ruggetekent * In mond, ogeii,buife , 
en innerlijke deelen van de Sepia niet ver- 
fcheiden , maar zachter van vifch, 
III HOOFT -S TUK. 
[/ dn de groot e en kleine Loligo. 
D E groote Loligo is by de Grieken Teu- 
thos.by Gö^aLolium, by deFrancen 
Kalamar, van de gelijkkenis van eenfchrijf- 
koker,ofc om datter al in ghevonden werd 
dat om te fchrijven noodigh is , genoemt. De 
kleine hebben fyTeutida genoemt; Watfy* 
mettePolijpus en Sepia ghemeen hebben, is 
in’t Hooft- ftuk van de Sepia uitgeleir: Dit 
doen wy hier alleenlijk by ■, dat de fnuiten oft 
promufcides van de Loligo,by Aptdejus Ligu- 
\x , en ’t geen voor in ’t lijf hard oft hecht ge- 
vonden werd , Xiphos oft Gladiolus, dat is 
fwaardtje genoemt werden. Sy verfcheelen 
van de Sepia om dat fy den buik, by Arijtoteles 
Koilia , by Atbeneus Zomation genoemt, lan- 
ger ,en twee ontfangers hebben , die de ghe- 
daante van een maagh verbeelden , maar de 
lcleinfte volght na den rop , en is in’t antaften 
verfcheiden , wijl ook het gehecle lijf zachter 
van vifchis : Ook draaght hy behalven fijn 
inkt , die hy omtrent de neus heeft, eenpur- 
purverwigevogtigheitjdie^fewB/Ouchron, 
en Oppiatïus Huperijthron noemt ; maar het 
\V A T E R-D ï E R E N, $ 
Sy worden in ’t diep der Zee gevonden , dc 
omtrent Eubcea, als ook inde Pontos, daarna,., i.*. 
geen Sepia in is : In onfe Zee, feit Plinius , wor- «p 4 . 
denfevan vijf ellebogen gevangen: Sy leven 
met vifch, en fy onthouden haar ook niet van ca ^ I} . 
Kreeften en Land-krabben , en al wat fy na 
de maagh ftouwen , wrijven fy met haar fter- 
ke fnuit in ftukken. 
In haar verfamelingh komt het felve in de 
Loligo voor, dat van de Sepia gefeit is. Sy ba- ca ‘"' r * 5 f * 
ren in de diepte, en brengen an-een-hangen- ArithdeGe- 
de eyren oft kuit voort: defe vertonen haar nar3t J 1 • 3 * 
dobbel, om dat de lijfmoer in tweegedeelt is. pha.H:N.- 
Sy leven ook niet langer als twee jaren. Het l. 9 - c. 3 . 
Mannetje verfcheelt daar in van’t Wyfje,dat 
fy binnen twee doorgangen heeft,die ’t Man- 
netje niet heeft, gelijk in de Sepia gebeurt. Sy Plin: 1. 9: 
fwemmen niet alleen met haar vinnen , maar ca P ,l9 ‘ 
fich mette felve u it het water heffende , vlie- 
gen fy ook : en dikmaal met fo groten menig- 
te , datfe (’t weïkTrebiuf Niger by Plinius ver- 
haalt) de fchuiten doen finken. Als fy vlie- 
ghen voor-duiden fy onweder , om dat haar 
naakte en glatte huit de koude niet lyden 
kan, gelijk Plutarchus verhaalt. Plurarch: 
Gelijk het gebruik van de Loligo eertijts in i g 
de fpy fe was , alfo ook nu. Datfe op de vro- 
lyke Maaltijden zijn opghedifcht , verhaalt 
Pherehrates by Atbeneus. De Uitlegger van Ari- 
l iopbanes en Smdas ftellen hem onder deflech- 
cn l/yJJl&iiUJ uvvuit ) aaj«vu.i iiv.1 vu u^uv-IJ uwm vuuvi uwuwvu 
vinnetje oft fwaardtje dat Atbeneus Oftrakon te vifch. Die vol kuit , en uit Ambracia zijn, 
V JUUlVkjv ” J t 
noemt, is kraakbeenigh, blinkende, en gelijkt 
an d’een zyde een mefje , en an d ander een 
fchrijfpen. 
Aidrovrde ' Aldrovandus heeft hem blinkende als Kri ftal 
Moliufc. ^ afgedeeld,- fo ghy fijn byfondere befchrijving 
' 'Êefturij- anmerkt , de Teuthos is, na t fchrijven van 
\ingh. 
Belloniui felfs, groter als de Loligo, fo dat Art* 
f f fioteles feit dat hy fomtijds vijf ellebogen langh 
1£l ' * is, met het uitterlijke lijf word hy ook een 
weinigh van de Loligo ouderfcheiden , want 
het deel dat vandeLolium fqherp eindight, 
is inde Loligo breeder : ook is de Lolium ron- 
dom met t’faam-verknogte vinnen befet , die 
inde Loligo eenigfins van malkander ftaan; 
Hy helt minder na de Polypus als de Sepia , 
want fijnlijfislangachtighjkraakbeenigh, en 
met twee vellen ghedekt; Hy heeft ook een 
fmalder en kraakbeeniger fwaardtje op den 
rugh.’t welk als glas ghnflert, en in een fchede 
befloten is:Hy heeft een Arents fnuit, en op de 
wijs van een Papegays bek , maar hy ftort op 
de felve wijs als de Sepia fijn inkt uit , en heeft 
acht krullen, maar kort: Daar ghy fo veel hol- 
letjes als inde Sepia fien fult, en behalven die 
acht, noch twee lange fwepen oft fnuiten, an’t 
einde mèt veel holletjes verfien : De holletjes 
zijn an ’t einde tegen de wijs van de Sepia en 
Polypus , binnewaarts met beenachtige fterke 
pinnen in’t ronde befet : Hy breid in’t ronde 
fijn brede pinnen uit, en van fijn hpornachtige 
mont een enge en lange keeldarmtotte maag 
toe, dien hyheel ruim heeft , met een rop voor 
defe gelegen. Befie de befchrijvingh van de 
kleine Loligo, dieby na niets van de groote 
verfchilt , by den felven. 
houtmen voor beft. Te Rome worden fyin 
de Winter- maanden geprefen. Atbeneus ge- 
denktfe gebraden , en die in de pan ghefnerkt 
werden. AnUphanes houd veel van de gevul- 
de. Men meent dat fijn fap fonder fijn inkt 
flegter is. Hoe fy finaaklyker gemaakt wer- 
den, befie dat by Aldrovandu! . Datfe in de fpy- 
fe voor een quade maagh goet zijn , lefen wy 
by Galenus : Uatfe gebraden de buik-pijnge- Galeiius 
nefen, verhaalt Marcellus Empiricus. compout. . 
Naam. 
Gener: 1. 5 . 
IV. HOOFT-STÜK. 
\/an de Lepus Marinus oft Zee -baas. 
D E Lepus Marinus is by de Grieken La- 
gos enLagoos ThaliflioSjVandeverw 
van den Land- haas genoemt. Die van Mom- 
peliers noemen hem Ebrius oft dronken ,om 
dat hy levendigh uitten roode fwartachtigh 
geverwt is , gelijk veeltijds de dronkarts zijn : 
Dood is hy uitten donker witachtigh. 
Hy word van de oude verfcheidentlijkbe- 
fchreven , welke hem nu met een ongevorm- H , 
de klomp, gelijk Plinius , dan met de fiek uit a.-!. 2 .c. 2 ;. 
fijn fchulp ghenomen , ghelijk Aïlianus , nu A P ul;in 
weder mette kleine Loligo ; indien ghy fijn Al)0 osct ' 
vifch befiet , ghelij k DioJ kprides , vergelijken. 
Apuleius zeit dat hy fonder beenders is , en 
heeft niet te min na ghelaten dat hy twaalf 
t’faam-gevoeghde beenders als Varkens- ko- 
ten heeft. 
Rondeltius heeft dry gheflachten befchre- onder- 
ven: Heteerfte is heel doodlijk : De naakte fcbdd ' 
Kochleaoft Slek gelijk , voornamentlijkmet 
B het 
BefchriJ- 
t 
